เยี่ยมยามเมืองจันทบูร เมืองท่าอันมีพลวัตทางประวัติศาสตร์ต่อสยามประเทศ | Page 44

บันทึกของพระยามหาอ�ำมาตยธิบดี (เส็ง วิริยะสิริ) คือ ๑. ตึกรูปสี เ ่ หลี ย ่ มชั น ้ เดียว หลังคาตัด ใช้เป็นตึกกอง บัญชาการและเป็นที่พักอาศัยของผู้บังคับการทหาร (ตึก กอมมันดัง) เมื่อจัดตั้งกองทหารเรือประจ�ำจังหวัดจันทบุร ใน พ.ศ. ๒๔๔๙ แล้ว พระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมหลวงสีห วิกรม เกรียงไกร ซึ ง ่ ด�ำรงพระยศเป็นผู บ ้ ญ ชาการทหารเรือ ชายทะเลได้ปรับเปลี่ยนโดยก่อสร้างหลังคาซ้อนอีกชั้น ไว เป็นที ป ่ ระทับเมื อ ่ เสด็จมา ต่อมาเมื อ ่ กลายเป็น “กองทหาร ม้า” ตึกกอมมันดังก็ถูกรื้อหลังคาออก ๒. ตึกชั้นเดียวขนาดใหญ่ ใช้เป็นสถานที่ส�ำหรับ ไว้เครื่องยุทธภัณฑ ๓. ตึกชั้นเดียว ใช้เป็น ที่อยู่ของพนักงานคลัง (กอมมิแซ) ๔. ตึกขนาดยาวชั น ้ เดียว ใช้เป็นโรงพยาบาลทหาร ๕. ตึกขนาดใหญ่ชั้นเดียว ใช้เป็นที่อยู่ของนาย ทหาร (ชั้นออฟฟิศเซอร์) ๒ หลัง ๖. ตึกขนาดใหญ่หน้าประตูค่ายทหาร ใช้เป็นท อยู่ของกองรักษาการณ์ และตอนด้านหลังใช้เป็นที่คุมขัง นักโทษทหาร ส่วนพลทหารฝรั่งเศสพักอาศัยตามโรงเรือนของ ฝ่ายไทยที่มีอยู่ในค่ายอีกหลายหลัง ส่วนทหารญวนสร้าง โรงทหารขึ้นบริเวณหน้าค่าย บริเวณที่ตั้งศาลและศาลา กลางอีก ๗-๘ หลัง (บริเวณที เ ่ ป็นหอจดหมายเหตุแห่งชาต ปัจจุบ น ั ) นอกจากนี ท ้ หารฝรั ง ่ เศสยังท�ำถนนหน้าค่ายทหาร ลงมาจนถึงท่าน�้ำหน้าวัดโบสถ์ ในช่วงกว่า ๑๑ ปี เมื่อมีผ เสียชีวิตก็ฝังที่ชาวยุโรปและญวนบนป้อมในเมืองจันทบุร ยาวประมาณ ๔๒ เมตร กว้าง ๙ เมตร ต่อมาเมื่อจะสร้าง ศาลากลางจังหวัด และที่ดินจังหวัดก็ขอให้เปลี่ยนสถานท ไปฝังรวมกับสุสานชาวคาทอลิกที อ ่ ยู ท ่ างวัดคาทอลิกอีกฝั ง ่ หนึ่ง หลั ง จากกองทหารฝรั่ ง เศสย้ า ยออกไปแล้ ว ก จัดให้มีการฉลองเมืองถึง ๓ วัน ยกปร�ำที่หน้าโรงทหาร ญวนเป็นโรงมหรสพมีทั้งลิเก เพลงหุ่น และหนัง ประดับ ประดาด้วยเฟื่องใบไม้และธงช้าง โคมไฟ เลี้ยงเกาเหลา 44 คู่มือ “เยี่ยมยามเมืองจันทบูร” เมืองท่าอันมีพลวัตทางประวัติศาสตร์ต่อสยามประเทศ ตึกฝรั่งเศส สร้างอยู่ในขอบเขตของป้อมภายในเมืองที่เคยเป็น จวนเจ้าเมืองจันทบูรเก่า รวมคนประมาณมากกว่าสองพันคนอาราธนาพระสงฆ์มา สวดชัยมงคลคาถาต่างๆ มากกว่า ๕๐ รูป แล้วย้ายสถาน ที่ท�ำการของรัฐบาลริมน�้ำไปอยู่ในค่ายกองทหารฝรั่งเศส ให้ข้าราชการเข้าไปพักอาศัย หลังจากนั้นสองปีเมื่อจัด ตั้งกองทหารเรือก็ให้ไปอยู่ในค่ายแทน และย้ายสถานท ราชการมาอยู่ที่เดิมอีก กล่ า วได้ ว ่ า เมื อ งจั น ทบู ร เก่ า ตั้ ง แต่ ส มั ย กรุ ง ศรีอยุธยา กรุงธนบุรี มาจนถึงสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์น น ั้ ใช้ป อ ้ มในเมืองที ม ่ ค ี ค ู น ั ดินล้อมรอบเป็นที ท ่ ำ � การทั ง ้ จวนเจ้า เมืองและสถานที่ท�ำงานแบบธรรมเนียมเก่า เมื่อผ่านช่วง รัชกาลที่ ๓ หลังจากผ่านศึกญวนแล้ว น่าจะเริ่มมีการใช พื้นที่บริเวณเมืองจันทบูรเก่าอีกครั้ง ช่วงที่ฝรั่งเศสเข้ายึด เมืองก็ยังมีที่ท�ำการหรือจวนเจ้าเมืองท�ำสวนดอกไม้แบบ ฝรั ง ่ เศส ในช่วงพระยาวิชชยาธิบดี (ราชทินนามในต�ำแหน่ง