การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ( Wellness Tourism)
ผลจากการวิเคราะห์ SWOT Analysis ของท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ ของไทยพบว่า จุดแข็ง( 1) สปา และนวดแผนไทยมีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักในระดับนานาชาติ( 2) การให้บริการที่มีน�้าใจไมตรี อัธยาศัย และมารยาทแบบไทย( Thainess) เป็นจุดขายในการให้บริการ ซึ่งเป็นที่ชื่นชอบของ ผู้รับบริการทั้งคนไทยและต่างชาติ
( 3) มีรูปแบบการบริการด้านสุขภาพที่หลากหลายเป็นอัตลักษณ์ จากภูมิปัญญาท้องถิ่น เช่น การนวดประคบ การรักษาโรค หรือดูแลสุขภาพด้วยสมุนไพรพื้นถิ่นที่สามารถน�ามาพัฒนา และเชื่อมโยงกับแหล่งท่องเที่ยว เพื่อพัฒนาเป็นโปรแกรมหรือ เส้นทางท่องเที่ยวเชิงสุขภาพที่เป็นลักษณะเฉพาะของตนได้
( 4) แพทย์แผนไทย ซึ่งรวมถึงนวดไทย เป็นศาสตร์ที่มีมาตั้งแต่ สมัยสุโขทัย นอกจากจะช่วยให้ร่างกายผ่อนคลายแล้ว ยังสามารถใช้ในการรักษาโรคที่แพทย์แผนปัจจุบันไม่สามารถ รักษาให้หายขาดได้หรือต้องใช้วิธีการผ่าตัดเท่านั้น เช่น โรคเกี่ยวกับกล้ามเนื้อ / กระดูกบางประเภท เป็นต้น ซึ่งมี ผลการรักษาที ่เป็นที่ประจักษ์และมีการศึกษาวิจัยรองรับ ในบางส่วนแล้ว
จุดอ่อนการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ จุดอ่อนต่อไปนี้ท�าให้การพัฒนา ท่องเที่ยวเชิงสุขภาพของไทยไม่สามารถสร้างรายได้แก่ประเทศ ได้เท่าที่ควร( 1) สถานบริการด้านสุขภาพจ�านวนมากมีขนาดเล็ก ท�าให้เกิด
ข้อจ�ากัดด้านมาตรฐานการให้บริการ การบริหารจัดการ
การบริหารงานบุคคล และการบริหารด้านการตลาด
( 2) สถานบริการประเภทสปา และนวดแผนไทยทั้งในประเทศ และ ในต่างประเทศส่วนหนึ่ง มีบริการแอบแฝงท�าให้เกิดภาพลักษณ์ ที่ไม่ดีแก่บริการด้านสุขภาพของไทย
( 3) ขาดการสนับสนุนการวิจัยเพื่อสร้างความเชื่อมั่นในคุณภาพ และมาตรฐานของบริการด้านสุขภาพ
( 4) ทรัพยากรด้านการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ โดยเฉพาะน�้าพุร้อน มีข้อจ�ากัดในการพัฒนาให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงสุขภาพที่ สร้างสรรค์ สร้างมูลค่าเพิ่ม และสร้างประโยชน์ในเชิงเศรษฐกิจ ได้ไม่เท่าที่ควรจะเป็น
( 5) ผู้ดูแล และให้บริการแหล่งท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ มีข้อจ�ากัด ด้านความรู ้ งบประมาณในการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยว และขาด ศักยภาพด้านการบริหารจัดการ
( 6) มีการแข่งขันด้านราคากันค่อนข้างสูง พร้อมกับการลดคุณภาพ บริการ ท�าให้ภาพลักษณ์บริการไม่เป็นมาตรฐาน และกระทบ ต่อผู้ประกอบการอื่นที่มีมาตรฐาน
โอกาสของการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพยังมีอีกมาก โอกาสของ การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพมาจาก( 1) ตลาดท่องเที่ยวของโลกมีการเติบโตอย่างต่อเนื ่องและ ในปี 2558 ประเทศไทย มีรายได้สูงเป็นอันดับ 6 ของโลก
( 2) การเติบโตของกลุ่มนักท่องเที่ยวเชิงสุขภาพที่มากขึ้นเป็นผล จากการเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุและรูปแบบการด�าเนินชีวิตที่ เคร่งเครียด ท�าให้การท่องเที ่ยวที ่เป็นการฟื้นฟูสภาพร่างกาย และจิตใจเป็นที่นิยมมากขึ้น
40 รายงานภาวะเศรษฐกิจท่องเที่ยว