รายงาน GG 62 Full Report สำหรับผลิต (1) | Page 40
- หน้าที่ ๑๕ -
การสร้างความเปิดเผย เปิดโอกาสให้ผู้มีส่วนได้เสียทั้งจากภายในและภายนอกหน่วยงานสามารถเข้าถึง
ข้อมูลด้วยวิธีการต่าง ๆ มีการสื่อสาร การแสดงความรับผิดชอบพร้อมรับ การตรวจสอบ รวมทั้งมีกระบวนการ
ในการติดตามและประเมินผลที่ได้รับการยอมรับว่าเที่ยงตรงและเชื่อถือได้ ทั้งนี้ โกวิทย์ พวงงาม (๒๕๕๒)
และโกวิทย์ พวงงามและสร้อยมาศ รุ่งมณี (๒๕๕๓) ได้อธิบายเกี่ยวกับความโปร่งใสไว้ว่าเป็นพฤติกรรมที่รู้เห็น
ได้ชัดเจนว่า เจ้าหน้าที่ของรัฐอาศัยอำนาจหน้าที่กระทำการใด ๆ เพื่อประโยชน์สาธารณะ ในขณะที่สำนักงาน
คณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ (๒๕๕๕) ได้นิยามความหมายสำคัญของความโปร่งใส (Transparency)
คือ “กระบวนการที่เปิดเผยอย่างตรงไปตรงมาชี้แจ้งได้เมื่อมีข้อสงสัยและสามารถเข้าถึงข้อมูลข่าวสารซึ่งไม
ต้องห้ามตามกฎหมายได้อย่างเสรี โดยประชาชนสามารถรู้ทุกขั้นตอนในการดำเนินกิจกรรม หรือกระบวนการ
ต่ า ง ๆ และสามารถตรวจสอบได้ ” และในส่ ว นของ องค์ ก ารการค้ า โลก (World Trade Organization)
(Bellver and Kaufman, ๒๐๐๕: หน้าที่ ๔ อ้างถึงใน ดวงกมล เกษโกมล, ๒๕๕๒: หน้าที่ ๑๒) ได้อธิบาย
เกี่ยวกับความโปร่งใสเกี่ยวพันกับแกนหลักสำคัญ ๓ ประการคือ
๑) ต้องทำให้ข้อมูลข่าวสารที่เกี่ยวข้องกับกฎหมาย ข้อบังคับ และนโยบายอื่นของรัฐได้รับ
การเปิดเผยสู่สาธารณชน
๒) ต้องแจ้งให้กลุ่มบุคคลที่มีความสนใจทราบเกี่ยวกับกฎหมาย และข้อบังคับของรัฐและ
สามารถเปลี่ยนแปลงให้สอดคล้องกับความต้องการของประชาชน
๓) ต้องทำให้แน่ใจว่ากฎหมาย และกฎข้อบังคับต่าง ๆ ได้ถูกบัญญัติ อย่างมีรูปแบบ
ยุติธรรมและมีเหตุมีผล
จากความหมายเกี่ยวกับความโปร่งใสที่กล่าวมาในข้างต้นแสดงให้เห็นว่า ความโปร่งใสเป็น
สิ่งที่ให้ความสำคัญในเรื่องของกระบวนการการเปิดเผยข้อมูล การตรวจสอบได้ การติดตาม เพื่อที่จะทำให
การดำเนินกิจการต่าง ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในหน่วยงานของรัฐที่มีผู้มีส่วนได้ส่วนเสียโดยตรงซึ่งก็คือ
ประชาชนสามารถรับรู้ถึงกระบวนการที่จะก่อให้เกิดผลประโยชน์แก่ประชาชนเองโดยตรงอย่างตรงไปตรงมา
และเกิดประโยชน์สูงสุดจากการดำเนินกิจการต่าง ๆ ของหน่วยงานรัฐ ดังนั้นการเปิดเผยข้อมูลต่อประชาชน
การตรวจสอบได้การติดตามโดยประชาชน จึงเป็นเรื่องที่ทั้งหน่วยงานของรัฐและประชาชนจำเป็นที่จะต้อง
ร่วมมือกันเพื่อให้กระบวนการของความโปร่งใสเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ โดยสำนักงานสถาบันวิจัยและ
ให้ ค ำปรึ ก ษาแห่ ง มหาวิ ท ยาลั ย ธรรมศาสตร์ (๒๕๔๘) ได้ อ ธิ บ ายว่ า ความโปร่ ง ใสเป็ นความชั ด เจนของ
กระบวนการปฏิบัติงานที่มีการเปิดเผยข้อมูลข่าวสาร แนวนโยบาย ผลการปฏิบัติงาน และการเปิดโอกาสให
ผู้มีส่วนได้เสียมีส่วนร่วมในการตรวจสอบเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพของกระบวนการปฏิบัติงาน ดังนั้น หลักการ
สำคัญ คือ
๑) หลักการเปิดเผยและการเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร เป็นหลักสำคัญของความโปร่งใสเพราะ
เมื่อบุคคล และองค์กรหรือแม้แต่ภาครัฐดำเนินการด้วยความเปิดเผยและพร้อมให้ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องหรือ
ภาคประชาชนเข้าถึงและรับรู้ข้อมูลข่าวสาร นโยบาย และผลดำเนินงานแล้ว ย่อมจะนำไปสู่การรับรู้และ
ตรวจสอบอย่างมีนัยสำคัญ การเข้าถึงข้อมูลข่าวสารของรัฐถือเป็นเงื่อนไขสำคัญในการเพิ่มความโปร่งใส สิทธ
ในการเข้าถึงข้อมูลจึงจำเป็นต้องได้รับการรับรองโดยกฎหมาย