รายงาน GG 62 Full Report สำหรับผลิต (1) | Page 39
- หน้าที่ ๑๔ -
๒) การเปิดรับความคิดเห็นของประชาชน หมายถึง การที่ผู้กำหนดนโยบายเปิดรับฟัง
ความคิดเห็นของประชาชนเพื่อให้ได้ข้อมูลนำมาประกอบการตัดสินใจด้วยการสำรวจความคิดเห็นของ
ประชาชน หรือ การบรรยายให้ประชาชนฟังเกี่ยวกับโครงการต่าง ๆ แล้วขอความคิดเห็นจากประชาชน
๓) การปรึกษาหารือ หมายถึง การเจรจาหารืออย่างเป็นทางการระหว่างผู้กำหนดนโยบาย
และประชาชน โดยสามารถกระทำได้โดยการจัดประชุม การสัมมนาเชิงปฏิบัติการ การเสวนากลุ่ม และประชา
เสวนา เป็นต้น
๔) การวางแผนร่ ว มกั น หมายถึ ง กระบวนการมี ส ่ ว นร่ ว มที ่ ป ระชาชนมี ข อบเขต
ความรับผิดชอบมากขึ้น โดยประชาชนจะเข้ามามีส่วนร่วมในการวางแผนโครงการด้วยการปฏิบัติหน้าที่เป็น
ที่ปรึกษาหรือผู้ทรงคุณวุฒิในกระบวนการวางแผนต่าง ๆ นอกจากนี้ เมื่อเกิดปัญหาขัดแย้งภายในชุมชนขึ้น
จะมีการจัดตั้งอนุญาโตตุลาการขึ้นเพื่อให้เกิดการประนีประนอมขึ้นระหว่างประชาชน ทุกภาคส่วนและ
หน่วยงานภาครัฐ
๕) การร่วมปฏิบัติ หมายถึง การที่เจ้าหน้าที่ภาครัฐและประชาชนร่วมกันขับเคลื่อน
นโยบายต่าง ๆ ไปสู่ภาคปฏิบัติเพื่อให้บรรลุผลตามวัตถุประสงค์ที่วางเอาไว้ร่วมกัน
๖) การร่วมติดตามตรวจสอบและประเมินผล ถึงแม้จะเป็นการมีส่วนร่วมที่มีประชาชน
ผู้เข้าร่วม น้อย แต่ถือได้ว่ามี “ความเข้มข้น ” ของการมีส่วนร่วมในระดับที่สูง เนื่องจากเป็นการติดตามและ
ประเมินผลโครงการและนโยบายตามที่ได้วางแนวปฏิบัติและวัตถุประสงค์เอาไว้ โดยการตรวจสอบและ
ประเมินผลนี้สามารถกระทำได้โดยจัดตั้งคณะกรรมการติดตามแล้วใช้การสำรวจความคิดเห็นเพื่อเก็บข้อมูล
ความพึงพอใจในโครงการและนโยบายซึ่งถือว่ามีความสำคัญเป็นอย่างยิ่งต่อการปรับปรุงและพัฒนาให้นโยบาย
เป็นไปตามผลประโยชน์สาธารณะและความต้องการของประชาชนอย่างแท้จริง
๗) การควบคุมโดยประชาชน ถือเป็นระดับสูงสุดของการมีส่วนร่วมของประชาชนท
สามารถใช้เป็นวิธียุติความขัดแย้ง โดยวิธีการควบคุมโดยประชาชนนี้สามารถกระทำได้โดยการจัดให้มีการลง
ประชามติ (Referendum) เป็นต้น
กรอบแนวคิดเรื่องการมีส่วนร่วมของประชาชนของ ถวิลวดี บุรีกุล (๒๕๕๒) สะท้อนให้เห็นถึง
ความท้าทายในการออกแบบกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนให้บรรลุตามเป้าประสงค์ของระบอบ
ประชาธิปไตย ซึ่งคือ การทำให้ประชาชนเป็นภาคีหุ้นส่วนในการบริหารจัดการชุมชนของตนเองอย่างแท้จริง
บนพื้นฐานความเชื่อมั่นในโครงสร้างและสถาบันการเมืองการปกครอง สิ่งที่พึงระวังในการส่งเสริมกระบวนการ
มีส่วนร่วมของประชาชน คือ การมีส่วนร่วมที่เกิดขึ้นนั้นอาจจะไม่ได้ก่อให้เกิดความเชื่อมั่น (Trust) ในสถาบัน
หลักทางการเมืองการปกครอง เนื่องจากขั้นตอนและกระบวนการมีส่วนร่วมนั้นอาจถูกบิดเบือนโดยผู้มีอำนาจ
จนทำให้ประชาชนเป็นเพียง “กลุ่มการเมืองจัดตั้ง ” “สภาตรายาง” หรือ “ผู้รับสารทางการเมือง”
๒.๑.๒ ความโปร่งใสและการตรวจสอบได้ (Transparency and Accountability)
สำนั ก งานคณะกรรมการข้ า ราชการพลเรื อ น (๒๕๔๔) ได้ อ ธิ บ ายความหมายเกี ่ ย วกั บ
ความโปร่งใสไว้ว่าเป็น การมองเห็นภาพโดยปราศจากประเด็นแอบแฝง ซ่อนเร้น มีข้อมูลชัดเจนละเอียด
ประกอบการประสานงาน การร่วมมือร่วมใจ และการตัดสินใจ ความโปร่งใสที่ใช้ในการบริหารงานจึงหมายถึง