Միութեան Նպաստը Հայկական Դպրոցական Ցանցի Զարգացումին
ՀԲԸՄ-ի Թեհրանի Նուպար վարժարանը
1950-ականներուն (Նուպարեան գրադարանի արխիւ, Փարիզ):
Սփիւռքի Քաղաքականացումը. Դպրոցներու Գրաւանիւթը Սուրիոյ Եւ Լիբանանի Մէջ Ֆրանսական Հոգատարութեան Օրերուն
Հայաստանի Հանրապետութեան խորհրդայնացումէն ետք (1921) ՀՅԴ-ն եւ սփիւռքի հայ համայնքներուն մէջ գործող այլ քաղաքական կազմակերպութիւններ մղեցին ազդեցութեան պայքար մը` հակախորհրդային պայքարի ծիրին մէջ: Հայկական միւս քաղաքական կուսակցութիւնները եւ Միութիւնը, արդարեւ, համաձայն չէին Խորհրդային Հայաստանի հանդէպ դաշնակցական ղեկավարներու որդեգրած արմատական դիրքորոշումին:
Առաջին Համաշխարհային պատերազմի վաղորդայնին նկատուած համախոհութիւնն ու համագործակցութիւնը փոխարինուեցան հայկական կազմակերպութիւններուն միջեւ անթաքոյց թշնամանքով եւ մրցակցութեամբ:
Մերձաւոր Արեւելքի եւ Եւրոպայի մէջ ցրուած եւ զիրենք հիւրընկալող ազգային օճախէ զուրկ տասնեակ հազարաւոր հայ գաղթականները քաղաքական նշանաձողեր կը փնտռէին, հաւաքական ծրագիր մը` յաղթահարելու համար իրենց մէջ բոյն դրած շփոթանքն ու անկայունութիւնը: Այս իւրայատուկ մթնոլորտին մէջ, հազարաւոր այս գաղթականներու ապագային մասին վէճը բազում կիրքեր բորբոքեց անխուսափելիօրէն եւ խորունկ ճեղքեր ստեղծեց սփիւռքի հայ համայնքներէն ներս: ...