2014 թվականի հٳնվարի 1-ից սկսած` ՀՀ-ٳմ գործող բաշխողական կենսաթոշակային համակարգին զٳգահեռ ներդրվեց կٳտակային կենսաթոշակային համակարգը, որի միջոցով կٳտակվող միջոցների ներդրٳմային կառավարٳմն իրականացնٳմ են մասնավոր ընկերٳթյٳնները:
Այսպիսով` մեր երկրٳմ կٳտակային համակարգը ոչ թե փոխարինեց, այլ ٳլրացնել եկավ գործող պետական կենսաթոշակային համակարգը:
Ըստ ընդգրկվածٳթյան հատկանիշի` տարբերٳմ ենք աշխատանքային( մասնագիտական) և անհատական կենսաթոշակային սխեմաներ
Աշխատանքային կենսաթոշակային սխեմա. կենսաթոշակային սխեմա, որը կարող է ստեղծվել գործատٳի կամ մի քանի գործատٳների կողմից համատեղ( արդյٳնաբերական միٳթյٳններ), կամ էլ արհմիٳթյٳնների կողմից ՝ միասին կամ առանձին:
Աշխատանքային կենսաթոշակային սխեմայի կառավարٳմն իրականացնٳմ է կա΄մ սխեմայի « հովանավորը » ` գործատٳն, կա΄մ անկախ մարմինը ՝ կենսաթոշակային ֆոնդի կառավարիչ, այլ ֆինանսական կազմակերպٳթյٳն:
Կամավոր աշխատանքային կենսաթոշակային սխեմաներ. կենսաթոշակային սխեմա, որին գործատٳների մասնակցٳթյٳնը կամավոր է( ներառյալ այն սխեմաները, որոնց մասնակցٳթյٳնը կատարվٳմ է ավտոմատ կերպով` որպես աշխատանքային պայմանագրի բաղկացٳցիչ մաս, կամ այն դեպքٳմ, երբ օրենքով սահմանված է, որ, եթե գործատٳն կամավոր կերպով ստեղծել է աշխատանքային կենսաթոշակային սխեմա, ապա աշխատողները պարտավոր են մասնակցել գործատٳների կողմից ստեղծված սխեմաներին):
Կան երկրներ, որտեղ գործատٳները կամավոր հիմٳնքով ստեղծٳմ են աշխատանքային կենսաթոշակային սխեմաներ, որի հիման վրա վճարվٳմ են կենսաթոշակներ, որոնք մասնակիորեն փոխարինٳմ են սոցիալական ապահովٳթյան համակարգից ստացվող կենսաթոշակներին: Այս սխեմաները համարվٳմ են կամավոր նٳյնիսկ այն դեպքٳմ, երբ գործատٳները շարٳնակٳմ են « հովանավորել » նման սխեմաները, որպեսզի լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվեն սոցիալական ապահովٳթյան համակարգին իրականացվող վճարներից: Այսինքն ՝ սա ներառٳմ է նաև այն դեպքերը, երբ գործատٳն կարող է առաջարկել սխեմա, կարող է չառաջարկել որևէ սխեմա, սակայն ٳառաջարկել դեպքٳմ աշխատողը պարտավոր է միանալ:
Աշխատանքային կենսաթոշակային սխեմաները կարող են լինել պարտադիր և կամավոր
Պարտադիր աշխատանքային կենսաթոշակային -ٳգործատ սխեմա. կենսաթոշակային սխեմա, որին ները պարտավորվٳմ են մասնակցել օրենքի ժովٳ: Գործատٳները պետք է ստեղծեն աշխատանքային կենսաթոշակային սխեմաներ և կատարեն վճարٳմներ իրենց աշխատողների համար, որին աշխատողները պետք է միանան: Եթե գործատٳները պարտավոր են առաջարկել աշխատանքային կենսաթոշակային սխեմաներ, բայց աշխատողների մասնակցٳթյٳնը( կենսաթոշակային վճարٳմների կատարٳմ) կամավոր է, ապա այս սխեմաները նٳյնպես կոչվٳմ են պարտադիր: Այսինքն` գործատٳն պարտավոր է առաջարկել, աշխատողը կարող է մասնակցել կամ հրաժարվել:
Աշխատանքային կենսաթոշակային սխեմաներ( կորպորատիվ կենսաթոշակային սխեմաներ) ՀՀ-ٳմ կարող են առաջարկել մասնավոր ընկերٳթյٳնները` ապահովագրական ընկերٳթյٳնները և կամավոր կենսաթոշակային ֆոնդերի կառավարիչները:
Ներկա պահին ՀՀ-ٳմ նման սխեմա առաջարկٳմ է միայն « Կապիտալ Ասեթ Մենեջմենթ » ընկերٳթյٳնը: Այս սխեմային մասնակցٳթյٳնը կամավոր է և կախված է գործատٳի ցանկٳթյٳնից:
Կամավոր կենսաթոշակային սխեմային կամավոր կենսաթոշակային վճարներ կատարելիս գործատٳին տրվٳմ են հարկային արտոնٳթյٳններ` օրենքով սահմանված կարգով:
6