БҚМУ Хабаршы №1-2019ж.
Қара ала сиырлардың сүт безінің пішіні мен лактациялық кезектестіктеріне
қарамастан сауылған сүттің 51,91 – 66,03 пайыздай мөлшері желінің артқы
бөліктерінен, ал 33,47 - 48,09 пайызы алдыңғы бөліктерден алынатыны зерттеу
нәтижелері көрсетті. Алдыңғы және артқы желін бөліктерін І-ші лактациясын сүттенуі
бойынша салыстырғанда, сүттілігі жоғары топтардағы айырмашылықтар минимальды
(3,92%) болып тұр. Алынған нәтижелер бойынша сүт безінің морфологиялық жағынан
жетіле дамығыны артқы бөлігі екендігі анықталынды.
Сүт құрамындағы компоненттердің көлемі көпген факторларға
байланысты, соныі ішінде әсіресе: азықтың құндылығына және күтімге,
латациялық мерзімге, сүттілік деңгейіне, тұқымдығына, жасына, бұзаулаған
мерзіміне,
жылдың
уақытына,
нейрогуморальдық
байланыстылыққа,
тұқымқуалаушылық қасиеттеріне және т.б.
Сиыр қанның биохимиялық параметрлерінің көрсеткіштері бойынша
көмірсулардың, ақуыздардың, липидтердің алмасу деңгейлерін, азықтандырудың
толыққұндылығын және олардың сүттілік өнімділіктерін деңгейін білуге болады.
Қанның биохимиялық көрсеткіштерінің осындай маңыздылықтарын ескере
отырып зерттеу барысында қара ала сиырлардың Жайық өңіріндегі климаттқа
бейімділігін және сүттілік өнімділіктерімен байлыныстылығы анықталыныды (5-ші
кесте).
Кесте 5 – Сиырлардың 305 күндік лактациядағы сүттілік
өнімдерінің негізгі көрсеткіштері
Сүттілік өнімдерінің деңгейлері
Көрсеткіштер І-ші топ
төмен ІІ-ші топ
орташа ІІІ-ші топ
жоғары
Сүттің көлемі, кг 4361 ± 54,2 4818±59,7 5396 ± 60,2
Су, % 88,02 ± 6,09 88,12 ± 5,34 88,17 ± 6,36
Құрғақ заттар, % 12,02 ± 0,52 12,13 ± 0,51* 12,17 ± 0,35*
м.б. құрғақ майсызданған сүттің
көлемі, % 8,54± 0,05 8,63 ± 0,08* 8,69 ± 0,08*
м.б. майлылығы, % 3,62 ± 0,02 3,64 ± 0,02 3,65 ± 0,01
м.б. ақуыздар, % 3,03 ± 0,01 3,06 ± 0,03 3,08 ± 0,02
м.б. лактоза, % 4,54 ± 0,05 4,59 ± 0,04 4,61 ± 0,06
м.б. минеральдық заттар, % 0,64 ± 0,02 0,65 ± 0,01 0,67 ± 0,01
Ескерту: м.б.–массалық бөлігі.
Қара ала сиырлардың Жайық өңірінің сыртқы ортаның қолайсыз
жағдайларына қарсы тұру қабілеттіктерін анықтау мақсатында олардың табиғи
резистенттілік көрсеткіштері анықталынды. (6-ші кесте).
Кесте 6 – Қара ала сиырлардың табиғи резистенттілік көрсеткіштері
Көрсеткіштері
Жаз айларында
Қыс айларында
Бактерицидтік белсенділігі, %
61,9±2,9
72,6±2,7
Фагоцитарлық белсенділік, %
37,1±1,4
22,1±1,3
Лизоцимдік белсенділік, %
28,9±1,8
23,4±1,1
375