Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών – Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ’ έκδοση
5.3.1 Ηλεκτρονικοί συμφραστικοί πίνακες λέξεων σε λογοτεχνικά έργα: Ένα παράδειγμα
διδακτικής αξιοποίησης
Τριανταφυλλιά Γιάννου
Γενικά στοιχεία
Τι είναι και σε τι χρησιμεύει ένας Συμφραστικός Πίνακας Λέξεων
Ο Συμφραστικός Πίνακας Λέξεων, πιο γνωστός ως Concordance, είναι ένας
εξειδικευμένος τύπος λεξικογραφικής μελέτης. Πρόκειται για έναν πίνακα λέξεων
ενός έργου ή μιας ομάδας έργων ενός ή περισσότερων συγγραφέων, όπου η κάθε
λέξη –πιο σωστά ο κάθε λεξικός τύπος– παρατίθεται μαζί με τα άμεσα συμφραζόμενά
του (τα οποία συνήθως ορίζονται σε μια τυπωμένη αράδα κειμένου). Όλοι οι λεξικοί
τύποι, είτε αλημματοποίητοι είτε λημματοποιημένοι (δηλαδή με όλους τους
παραδειγματικούς τύπους τους υπαγόμενους στο αντίστοιχο λήμμα) οργανώνονται σε
ένα αλφαβητικό ευρετήριο. Δεν παρέχονται ερμηνεύματα των λέξεων.
Οι χρήσεις ενός Συμφραστικού Πίνακα Λέξεων είναι κατεξοχήν φιλολογικές,
γλωσσολογικές και λεξικογραφικές. Λ.χ. χρησιμοποιείται:
στην κριτική αποκατάσταση παλαιότερων κειμένων·
για την ανίχνευση θεμάτων, μοτίβων, εικόνων·
για την ανάλυση και τη μελέτη της μικροδομής και της μακροδομής
των λογοτεχνικών κειμένων·
για τη μελέτη της υφολογίας και της μετρικής·
για την παρακολούθηση των μονάδων λόγου και της συμπεριφοράς
τους
(γραμματικής,
συντακτικής,
σημασιολογικής:
ιδιωτισμοί,
σημασιολογικά πεδία λέξεων κτλ.) σε έναν ή περισσότερους
συγγραφείς, σε ένα ή περισσότερα είδη κειμένων·
για τη σύνταξη γενικών και ειδικών λεξικών.
Ωστόσο, μπορεί να αποδειχθεί πολλαπλά χρήσιμος και στη διδασκαλία της
λογοτεχνίας, καθώς συνιστά ένα ανοιχτό εργαλείο με πολλαπλές δυνατότητες
αναζήτησης και διερεύνησης.
Στη συνέχεια διατυπώνονται κάποιες γενικές σκέψεις σχετικά με την
αξιοποίηση του διαδικτυακού Συμφραστικού Πίνακα Λέξεων για το ποιητικό έργο
του Γιώργου Σεφέρη κατά τη διδασκαλία της ποίησης στη μέση εκπαίδευση και
δίνονται ενδεικτικά παραδείγματα.
Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για την Αξιοποίηση και Εφαρμογή των ΤΠΕ στη Διδακτική Πράξη
ΙΤΥΕ Διόφαντος - Διεύθυνση Επιμόρφωσης και Πιστοποίησης
353