Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών – Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ’ έκδοση
ανακάλυψή της, τεχνολογίας της γραφής. Υποστηρίζεται ότι μέσω της γραφής οι άνθρωποι θα παραμελούν τη μνήμη, αφού «θα φέρνουν τα πράγματα στη μνήμη τους
απέξω με ξένα σημάδια, όχι από μέσα από τον εαυτό τους τον ίδιο». Παράλληλα, στο
ίδιο απόσπασμα (2), ο Πλάτωνας φαίνεται να επιτίθεται στη γραφή μέσω της γραφής
και να υποστηρίζει την ανωτερότητα της απευθείας διδασκαλίας έναντι της
υπενθύμισης που προσέφερε η νέα τότε τεχνολογία. Το απόσπασμα αυτό
χρησιμοποιείται κατά κόρον ως ενδεικτικό της επιφυλακτικότητας, του φόβου που
έχουν οι άνθρωποι σε κάθε νέα τεχνολογία πρακτικής γραμματισμού, ως η πρώτη
ουσιαστικά και σημαντικότερη επίθεση εναντίον της πρώτης τεχνολογικά
διαμεσολαβημένης επικοινωνίας (Eco 2003· Murray 2000).
Και εδώ δεν είναι δύσκολο να αναζητηθούν αναλογίες με τις απόψεις που
συχνά διατυπώνονται ως προς τις αρνητικές συνέπειες που μπορεί να έχει η διάδοση
των ΤΠΕ. Ας θυμηθούμε, ενδεικτικά, την ανακοίνωση της Ακαδημίας Αθηνών για
τον κίνδυνο που διατρέχει το ελληνικό αλφάβητο από τη χρήση των Greeklish στους
υπολογιστές (Koutsogiannis & Mitsikopoulou 2003).
Η αποσπασματική ωστόσο αυτή προσέγγιση αδικεί την οπτική του Πλάτωνα,
αλλά και τον όλο προβληματισμό που αναπτύχθηκε στην αρχαιότητα γύρω από τις
συνέπειες που μπορεί να έχει η διάδοση της γραφής. Θα δούμε στη συνέχεια κάποια
επιπλέον αποσπάσματα, προκειμένου να αποτιμήσουμε καλύτερα την άποψη που
εκφράζεται. Παρακάτω πάλι ο Σωκράτης:
(3) Όποιος λοιπόν νομίζει πως μέσα στα γραμμένα αφήνει για τους κατοπινούς καμιά τέχνη, και
όποιος πάλι παραδέχεται, πως από τα γραμμένα θα βγει τίποτε καθαρό και βέβαιο, θα είναι πολύ
απλοϊκός … αφού νομίζει πως οι γραμμένοι λόγοι είναι κάτι πιο πολύ από το να ξαναθυμίζουν τα
πράγματα που λένε τα γραφτά σ’ εκείνον που τα ξέρει (275c).
(4) Γιατί αυτό δα το κακό, Φαίδρε, έχει το γράψιμο και μοιάζει, μα την αλήθεια, με τη ζωγραφική. Κι
αυτής δα τα έργα στέκονται μπροστά σου σαν να είναι ζωντανά, αν όμως τα ρωτήσεις σιωπούνε με
πολλή σοβαροφάνεια (275d).
(5) Το ίδιο λοιπόν κάνουν και οι γραμμένοι λόγοι: πας δηλαδή να πιστέψεις πως αυτοί έχουνε νόηση
και μιλάνε, αν όμως τους ρωτήσεις κάτι για κείνα πού λένε, γιατί θέλεις να το καταλάβεις, δηλώνουν
ένα μονάχα πράγμα, το ίδιο πάντοτε. Και όταν μια φορά γραφτεί, κυλιέται παντού ο κάθε λόγος,
όμοια και σε κείνους που τον νοιώθουν, όπως και σε κείνους πάλι πού καθόλου δεν τους ταιριάζει,
και δεν ξέρει ο ίδιος να λέγει για ποιους είναι και για ποιους δεν είναι. Και όταν τον κακομεταχειρίζονται και τον κακολογούν άδικα, πάντα έχει ανάγκη από τον πατέρα του για βοηθό· γιατί ο ίδιος δεν
μπορεί ούτε ν' αμυνθεί ούτε να βοηθήσει τον εαυτό του (275e).
Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για την Αξιοποίηση και Εφαρμογή των ΤΠΕ στη Διδακτική Πράξη
ΙΤΥΕ Διόφαντος - Διεύθυνση Επιμόρφωσης και Πιστο