Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών – Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ’ έκδοση
Για την καλύτερη ανάγνωση της ενότητας στο σύνολό της είναι απαραίτητο να
έχουμε υπόψη μας δύο σημαντικά δεδομένα:
1. Οι απόψεις αυτές του Πλάτωνα μπορούν να διαβαστούν καλύτερα στο
πλαίσιο της αντίθεσης που φαίνεται πως υπήρχε στην αρχαιότητα ως προς τη σπουδαιότητα ή όχι της γραφής (Dihle 1992). Στο απόσπασμα φαίνεται να παρατίθενται
γνωστά επιχειρήματα της μιας και της άλλης άποψης, ενώ είναι προφανές ότι ο Πλάτων ανήκε στην παράδοση που ήταν αντίθετη με την υπερεκτίμηση της γραφής. Αυτό
όμως δε σημαίνει ότι πολεμούσε τη γραφή μέσω της γραφής.
2. Δεν μπορούμε να κατανοήσουμε, επίσης, τον προβληματισμό αυτόν εκτός
της διαλεκτικής, της βασικής αντίληψης του Πλάτωνα για τη φιλοσοφία και την αποτελεσματική διδασκαλία. Στο πλαίσιο αυτό «η διαλεκτική διαδικασία της αληθινής
φιλοσοφίας προκύπτει από το αξίωμά της για το ατελεύτητο» (Dihle 1992). Ο δρόμος
μένει πάντα ανοιχτός προς το άγνωστο, ενώ η οριστική γραπτή διατύπωση ενός
συμπεράσματος ανατρέπει τη διαλεκτική αυτή διαδικασία. Το ίδιο ισχύει και για την
πραγματική διδασκαλία: υπάρχει στο πλαίσιο του ενδεδειγμένου διαλόγου, όπου ο
μαθητής μπορεί να ελέγξει τον δάσκαλο και ο δάσκαλος να υποστηρίξει τις απόψεις
του. Αντίθετα, το γραπτό κείμενο δεν μπορεί να απαντήσει σε ερωτήματα, μένει σταθερό και «ανυπεράσπιστο» (Row 1986, 10-11).
Για τον Πλάτωνα «η σωκρατική μέθοδος» είναι αυτή που οδηγεί τον ομιλητή
να σκεφτεί σε μεγαλύτερο βάθος και κριτικά τις ιδέες του. Η συνεισφορά του συνομιλητή οδηγεί σε μεγαλύτερο βάθος και πιθανώς στην επανεξέταση της θέσης, στην
προσέγγιση του θέματος από μια άλλη οπτική γωνία. Δεν πρόκειται επομένως για άρνηση, αφού ο ίδιος ο Πλάτων σε άλλα κείμενά του (π.χ. Νόμοι) επισημαίνει και τη
χρησιμότητα του γραπτού λόγου (Dihle 1992). Πρόκειται για επίθεση προς αυτό που
αποκλήθηκε αιώνες αργότερα θέση του γραμματισμού (literacy thesis), η οποία, όπως
θα δούμε στο αμέσως επόμενο κεφάλαιο, αντιστοιχεί στο αυτόνομο μοντέλο γραμματισμού. Με όρους της πληροφορικής θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο Πλάτων κάνει
από πολύ νωρίς τη διάκριση μεταξύ πληροφορίας και γνώσης, δίνοντας μεγάλη βαρύτητα στη δεύτερη. Με αυτή τη λογική, ο Πλάτων εκφράζει απόψεις παράλληλες με
αυτές που σήμερα επικρίνουν την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι η διάδοση της
γραφής και ο γραμματισμός συνδέονται νομοτελειακά με την ανάπτυξη και την πρόοδο, επικρίνει δηλαδή τον μύθο περί γραμματισμού της εποχής του. Από την άποψη
Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για την Αξιοποίηση και Εφαρμογή των ΤΠΕ στη Διδακτική Πράξη
ΙΤΥΕ Διόφαντος - Διεύθυνση Επιμόρφωσης και Πιστοποίησης
35