Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών – Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ’ έκδοση
287
Νεοελληνική λογοτεχνία
Η ίδια στρατηγική μπορεί να ακολουθηθεί κατά τη διδασκαλία όχι μόνο της αρχαίας
αλλά και της νεοελληνικής γραμματείας. Σύμφωνα και με το ΔΕΠΠΣ, «η λογοτεχνία
ως μάθημα συνιστά ειδικής ποιότητας μορφωτικό αγαθό που αποσκοπεί όχι τόσο
στην παροχή γνώσεων όσο στη διαμόρφωση στάσεων και συστήματος αξιών με την
καλλιέργεια της ευαισθησίας, τον εμπλουτισμό της εμπειρίας και την ανάπτυξη της
φαντασίας που παρέχει στον μαθητή το λογοτεχνικό κείμενο». Η δημιουργική χρήση
των ΤΠΕ στη διδασκαλία της λογοτεχνίας μπορεί να δώσει ευκαιρίες για ανανέωση
του μαθήματος προς την κατεύθυνση αφενός της ενεργητικής εμπλοκής με το ίδιο το
κείμενο, αφετέρου της ανάπτυξης της δημιουργικότητας (βλ. Ενότητα ΙΙ, κεφ. 4).
Πέρα από το παράδειγμα της αξιοποίησης των πολυμέσων για την ανάδειξη της
συνομιλίας των τεχνών, σημειώνουμε και κάποιες άλλες ενδεικτικές προτάσεις
διδασκαλίας:
Ο ΔΠ μπορεί να αξιοποιηθεί για τη συνεργατική κατασκευή ενός εννοιολογικού/νοητικού χάρτη του
λογοτεχνικού κειμένου (π.χ. με το ελεύθερο λογισμικό CmapTools , που επιτρέπει την
κατασκευή δυναμικών εννοιολογικών συνδέσεων αλλά και την προσθήκη πολυμεσικού υλικού), όπου θα
αναδεικνύεται η δομή του κειμένου, τα θεματικά κέντρα, οι σχέσεις μεταξύ των προσώπων, η εξέλιξη της πλοκής
κτλ. αλλά και η δυνατότητα χειρισμού και αναδιάταξής τους, οι ραφές δηλαδή που συγκρατούν τον ιστό του
λογοτεχνικού κειμένου. Σε αυτήν την περίπτωση η εννοιολογική χαρτογράφηση δε χρησιμοποιείται μόνο ως
εποπτικό εργαλείο αλλά ως γνωστικό εργαλείο για την οικοδόμηση εννοιών και γνώσης σε άμεση εμπλοκή με το
κείμενο και, ταυτόχρονα, ως μέσο επικοινωνίας και ανταλλαγής ιδεών.
Τα διαδραστικά εργαλεία του ΔΠ δίνουν, επίσης, τη δυνατότητα μιας παιγνιώδους μεταγραφής του
κειμένου που προβάλλεται στην οθόνη (ή σε πολλαπλά τμήματα της οθόνης), π.χ. μπορούν να γίνουν
αντικαταστάσεις λέξεων ή φράσεων και άλλα «δομικά παιχνίδια» που αναδεικνύουν τους θεματικούς και
εκφραστικούς κώδικες του κειμένου (βλ. Ενότητα ΙΙ, κεφ. 4.2). Και στη συγκεκριμένη περίπτωση, όπως και σε
πολλές άλλες, δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι βασικοί στόχοι της διδασκαλίας της λογοτεχνίας είναι η απόλαυση
του κειμένου, η αισθητική καλλιέργεια και η φιλαναγνωσία. Έτσι, ανάλογες διδακτικές πρακτικές θα πρέπει να
ακολουθούνται με γνώση και μέτρο.
Ο ι συμφραστικοί πίνακες λέξεων μπορούν να αξιοποιηθούν στη διδασκαλία της λογοτεχνίας
ενθαρρύνοντας την εμπλοκή των μαθητών/τριών με το λογοτεχνικό κείμενο, καθώς οι μαθητές/τριες μπορούν να
διερευνήσουν γλωσσικά και υφολογικά φαινόμενα, μοτίβα και θέματα, και γενικότερα να έρθουν σε επαφή με
τον λογοτεχνικό λόγο μέσα από εναλλακτικές διαδρομές. Βλ. σχετικά Ενότητα IV, κεφ. 5.3.
Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για την Αξιοποίηση και Εφαρμογή των ΤΠΕ στη Διδακτική Πράξη
ΙΤΥΕ Διόφαντος - Διεύθυνση Επιμόρφωσης και Πιστοποίησης