Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών – Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ’ έκδοση
τον εκπαιδευτικό και τους μαθητές πρέπει να βοηθούν την ανάπτυξη της ιστορικής σκέψης, να
προωθούν τη συνέρευνα δασκάλου-μαθητών και να δίνουν νόημα στις εμπειρίες των μαθητών·
πρόταξη βασικών ερωτήσεων: π.χ. ποιος είναι ο δημιουργός της πηγής; πότε δημιουργήθηκε; τι
είδους ντοκουμέντο είναι; ποιοι ήταν οι πραγματικοί αποδέκτες της; ποιες ήταν οι προθέσεις
δημιουργίας της;
συζήτηση για το νόημα της πηγής: αφού πρώτα απαντηθούν οι παραπάνω ερωτήσεις, θα πρέπει να
συζητηθεί διεξοδικά το νόημα της πηγής με διπλό στόχο, την ανάλυση δηλαδή και τη συσχέτισή της
με το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο δημιουργήθηκε. Στη φάση αυτή πρέπει να υποβάλλονται
ερωτήσεις για τη διατύπωση αξιολογικών κρίσεων και υποθέσεων για την εξήγηση των γεγονότων,
για τον εντοπισμό σχέσεων σε επίπεδο τοπικό, εθνικό ή παγκόσμιο, καθώς και για τη σύνδεση της
πηγής με κάποιο θέμα (π.χ. σύγκρουση, προπαγάνδα) και άλλες επιστήμες (π.χ. οικονομία).
4) Αξιοποίηση πηγών β΄ «βαθμού»:
αναγνώριση πηγών·
ανάλυση σημασίας και σχέσεών τους με την πηγή α΄ βαθμού, καθώς και με σημαντικά γεγονότα·
ερωτήσεις σύγκρισης.
5) Αναζήτηση πηγής ή πηγών γ΄ «βαθμού»:
οι μαθητές, καθοδηγούμενοι από τον δάσκαλό τους, αναζητούν και επιλέγουν μία ή περισσότερες
πηγές σχετικές με το θέμα της βασικής πηγής. Στη συνέχεια καλούνται να συνθέσουν με βάση τις
πηγές α΄ και γ΄ «βαθμού» και στοιχεία από τις β΄ ένα ιστορικό κείμενο (αφήγηση), διαδικασία που θα
τους βοηθήσει να κατανοήσουν τον τρόπους με τους οποίους συγκροτείται η αναπαράσταση του
ιστορικού παρελθόντος. Αν οι μαθητές δεν μπορούν να αναζητήσουν μόνοι τους πηγές, τότε το αρχείο
του εκπαιδευτικού μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο.
6) Έκδοση πηγών:
με την ολοκλήρωση ενός θεματικού κύκλου μαθημάτων (π.χ. «οι επίγονοι του Μ. Αλεξάνδρου») είναι
σκόπιμη η «έκδοση» των πηγών από τον εκπαιδευτικό, με τη συμμετοχή και τη βοήθεια των μαθητών.
Επειδή, όμως, κάθε σχετική διαδικασία αποτελεί πράξη ερμηνείας, θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να
τηρούνται οι παρακάτω προϋποθέσεις:
διδακτική-εκδοτική εντιμότητα: στην έκδοση αφενός πρέπει να δηλώνονται οι εκδοτικές επιλογές
(κριτήρια επιλογής, σημασία πηγών), αφετέρου δεν επιτρέπεται να παραλείπονται ή να
αλλοιώνονται πηγές·
εκδοτ