Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών – Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ’ έκδοση
Διδασκαλία με χρήση πηγών με στόχο την ανάπτυξη της ιστορικής σκέψης (Drake 2002·
69
Drake & Drake-Brown 2003)
Πρόκειται για μια από τις πιο ολοκληρωμένες στρατηγικές διδασκαλίας με
χρήση πηγών, μολονότι δεν είναι εφικτό να εφαρμοστεί σε σταθερή βάση στη
σχολική τάξη λόγω του περιορισμένου διδακτικού χρόνου. Τα βασικά στοιχεία
και χαρακτηριστικά αυτής της στρατηγικής είναι τα ακόλουθα:
1) Χρήση πηγών σε τρία διαδοχικά στάδια («βαθμούς»):
πηγή «πρώτου βαθμού»: πρόκειται για πηγή πάνω σ’ ένα θέμα στην οποία και εστιάζεται η
διδασκαλία (=βασική πηγή). Στη φάση αυτή η διδασκαλία διεξάγεται με τη μορφή του
κατευθυνόμενου διαλόγου και τη χρήση ανοιχτών ερωτήσεων
πηγές «δεύτερου βαθμού»: είναι πηγές (3-5) σχετικές με το θέμα, που δίνονται στους μαθητές με
σκοπό την περαιτέρω διερεύνηση των πληροφοριών που αντλούνται από την πρώτη πηγή. Ορισμένες
από τις πηγές αυτές πρέπει να είναι σχετικές με τις κύριες ιδέες της πρώτης (υποστήριξη), ενώ οι
υπόλοιπες αντιτιθέμενες (αμφισβήτηση). Με τον τρόπο αυτό είναι εφικτό να κατανοηθούν
διαφορετικές αποχρώσεις του παρελθόντος
πηγές «τρίτου βαθμού»: αναζήτηση από τους μαθητές πηγής ή πηγών που είναι σχετικές με την
πρώτη με σκοπό την ανάλυση, τη συσχέτιση και την παρουσίασή τους.
2) Επιλογή πηγών α΄ και β΄ «βαθμού»:
κριτήρια επιλογής για την πηγή του α΄ «βαθμού»:
α) ιστορική αξία: επειδή η επιλογή των πηγών είναι πράξη ερμηνείας, που επηρεάζει τη
διδασκαλία και κατευθύνει τη συζήτηση, είναι απαραίτητο η βασική πηγή να αναφέρεται στον
πυρήνα του ιστορικού θέματος ή της περιόδου,
β) συνεισφορά της πηγής στην ιστορική γνώση και την καλλιέργεια της σκέψης των μαθητών:
η πηγή πρέπει να εκφράζει με τόση ζωηρότητα μια θέση, ώστε να δημιουργείται ενδιαφέρον για
την αναζήτηση άλλων που θα την υποστηρίζουν ή θα την αμφισβητούν
κριτήρια επιλογής για τις πηγές του β΄ «βαθμού»: παρόμοια με της α΄
ερωτήματα κατά τη διαδικασία επιλογής των πηγών:
θα είναι ενδιαφέρουσες;
θα διευκολύνουν τους μαθητές να αναπτύξουν την ήδη υπάρχουσα γνώση τους;
θα τους επιτρέψουν να συσχετίσουν τις έννοιες, τις ιδέες, τα γεγονότα με τη γνώση που τους
είναι οικεία;
θα τους προσφέρουν ευκαιρίες να εξετάσουν την αλλαγή μέσα στον χρόνο;
είναι κατάλληλες για το γνωστικό επίπεδό τους;
πώς μπορεί να βοηθήσουν στη βαθύτερη κατανόηση του παρελθόντος;
πώς θα επιδράσουν στις αντιλήψεις των μαθητών για το ιστορικό θέμα ή την περίοδο;
πώς θα τους βοηθήσουν να εξαγάγουν συμπεράσματα;
κατά πόσο ανταποκρίνεται σε γενικούς διδακτικούς στόχους ή κριτήρια μάθησης;
με ποιους τρόπους «ζητούν» από τους μαθητές να χρη