Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών – Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ’ έκδοση
κύκλος: εκτιμάται μία σειρά γεγονότων ή φαινομένων με κριτήρια την
μεταβολή και την αδράνεια.
προβληματισμός: τίθενται ερωτήματα όσον αφορά στις σχέσεις ανάμεσα στην
παρατηρούμενη μεταβολή και σε άλλα φαινόμενα ήδη γνωστά ή προς ανακάλυψη.
Οι έννοιες είναι το μέσο που χρησιμοποιεί ο ιστορικός, για να περιγράψει την
πραγματικότητα και στη συνέχεια να την ερμηνεύσει. Οι έννοιες δημιουργούν ένα
πλαίσιο σκέψης, βάση του οποίου οργανώνονται οι ερωτήσεις και οι απαντήσεις του
ιστορικού. Οι έννοιες προέρχονται από την καθημερινή εμπειρία, από την πολιτική,
κοινωνική και φιλοσοφική σκέψη, από τις κοινωνικές επιστήμες. Οι έννοιες
περιγράφουν ένα νοηματικό σύνολο ομοειδών γεγονότων (π.χ. μεγάλες ανακαλύψεις)
ή αναπαριστούν μία ιστορική πραγματικότητα περιγράφοντας τα επιμέρους στοιχεία
της και τις μεταξύ των γεγονότων σχέσεις (π.χ. επέμβαση Μεγάλων δυνάμεων).
Υπάρχουν όμως και έννοιες που δημιουργούνται από τους ιστορικούς ή που
προκύπτουν από την επεξεργασία υπαρχουσών εννοιών (π.χ. κλασικισμός, μεγάλες
ανακαλύψεις, ουμανισμός, πόλη-κράτος κτλ.). Η λειτουργία των εννοιών είναι
πολλαπλή:
οργανώνουν τα γεγονότα σε μια ενιαία δομή,
χαρακτηρίζουν ένα γεγονός εντάσσοντάς το σε μία ενότητα με κοινά
χαρακτηριστικά,
διαπιστώνουν σχέσεις που είναι κοινές ή επαναλαμβάνονται στον χώρο και στον
χρόνο ανάμεσα σε κατηγορίες πραγμάτων,
ερμηνεύουν τα ιστορικά γεγονότα.
Οι έννοιες θα μπορούσαν να ταξινομηθούν στις εξής κατηγορίες:
Γενικές έννοιες: περιγράφουν τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας
(οικονομία, πολιτική, τέχνες κτλ.) Οι τομείς αυτοί συνθέτουν το πεδίο της
ιστορίας. Οι τομείς του πεδίου αυτού εξελίσσονται ή και διαφοροποιούνται
στον χρόνο και στον χώρο.
Δομικές έννοιες: ο χώρος, ο χρόνος, η αλλαγή, η εξέλιξη και η αιτιότητα
αποτελούν τα αντικείμενα μελέτης, ερμηνείας και έρευνας της ιστορικής
επιστήμης.
Οργανωτικές έννοιες: είναι κοινές σε όλες τις ιστορικές περιόδους και με
αυτές οργανώνεται η μελέτη του ιστορικού γίγνεσθαι. Ως οργανωτικές έννοιες
Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για την Αξιοποίηση και Εφαρμογή των ΤΠΕ στη Διδακτική Πράξη
ΙΤΥΕ Διόφαντος - Διεύθυνση Επιμόρφωσης και Πιστοποίησης
173