Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών – Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ’ έκδοση
προτείνεται είναι η αντιμετώπιση της κάθε αναγνώστριας ως ενός ιστορικά και κοινωνικά εντοπισμένου υποκειμένου (Αποστολίδου 2002).39
Εικόνα 17
Αυτό έχει ως συνέπεια την παραδοχή ότι η (λογοτεχνική) ανάγνωση και
συνακόλουθη παραγωγή ερμηνευτικού ή βιωματικού λόγου δεν είναι μια άχρονη και
ιδεολογικά ουδέτερη πρακτική. Η χρήση ΤΠΕ στο πλαίσιο αυτής της πρακτικής
εντάσσεται
σε
ένα
πλέγμα ιστορικών
και
κοινωνικών παραμέτρων·
πώς
χρησιμοποιούν, για παράδειγμα, τις ΤΠΕ μικροί αναγνώστες διαφορετικού
πολιτισμικού υπόβαθρου, τι είδους αξίες και στερεότυπα φέρει ο κάθε σημειωτικός
τρόπος που επιλέγει να χρησιμοποιήσει το παιδί, τι είδους ταυτότητες συγκροτούνται
και συγκρούονται στο πεδίο της ψηφιακής διαμεσολάβησης κ.ο.κ.;
Οι ΤΠΕ, ωστόσο, στο μάθημα της λογοτεχνίας δεν εξαντλούνται σε μέσο δημιουργικής γραφής, συνεργατικής εργασίας και επικοινωνίας· αποτελούν, κυρίως,
συστατικό στοιχείο του διδακτικού αντικειμένου. Στην καρδιά μιας τέτοιας οπτικής
βρίσκεται η συνάφεια μέσου και αναπαράστασης, όχι σύμφωνα με ένα αιτιοκρατικό
μοντέλο (π.χ. της κοινότοπης αντίληψης ότι το μέσο καθορίζει το μήνυμα) αλλά με
βάση την ανάδειξη των ιδεολογικών και ποιητολογικών μηχανισμών νοηματοδότησης
και συγκρότησης ταυτοτήτων εντός του λογοτεχνικού κειμένου. Αντικείμενο
ανάλυσης γίνεται η ίδια η αναπαράσταση ως σημείωση (σημειωτικός τρόπος) και
λέξη-κλειδί η αφηγηματικότητα, ως ένας από τους τρόπους που νοηματοδοτούμε τον
κόσμο (αλλά και τον εαυτό μας)· η αφήγηση γίνεται αντιληπτή ως μια
κωδικοποιημένη δραστηριότητα, που δεν αντανακλά, αλλά διαμορφώνει την
πραγματικότητα.
39
Πρβλ. και Χοντολίδου (2006), όπου προτείνεται να υιοθετηθεί ως μέρος του κριτικού γραμματισμού
στο μάθημα της λογοτεχνίας και η επίγνωση της αναγνωστικής μας ιστορίας, η οποία συμπεριλαμβάνει
ένα σύνθετο πλέγμα εμπειριών που συνθέτουν την αναγνωστική μνήμη.
Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για την Αξιοποίηση και Εφαρμογή των ΤΠΕ στη Διδακτική Πράξη
ΙΤΥΕ Διόφαντος - Διεύθυνση Επιμόρφωσης και Πιστοποίησης
160