Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών – Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ’ έκδοση
•
κατά την αναγνωστική διαδικασία οι εμπειρίες του αναγνώστη συγχέονται
συχνά με αυτές των ηρώων, με αποτέλεσμα ο αναγνώστης να υιοθετεί
ασυναίσθητα τη θέση που το ίδιο το κείμενο έχει κατασκευάσει γι’ αυτόν,
πράγμα που καθιστά δύσκολη την υιοθέτηση μιας κριτικής στάσης απέναντι
σ’ αυτά.
•
παρά την υποτιθέμενη ελευθερία του αναγνώστη στην ερμηνεία του κειμένου,
ο μαθητής-αναγνώστης είναι ιδιαίτερα ευάλωτος στην «επιβολή» της
δεσπόζουσας ερμηνείας, της οποίας φορέας είναι συνήθως ο εκπαιδευτικός.
Επομένως, με βάση τα παραπάνω, καθίσταται αναγκαία η μετακίνηση από την
επικοινωνικά και κειμενοκεντρική στην κριτική προσέγγιση της διδακτικής
της λογοτεχνίας, σύμφωνα με την οποία το κείμενο αντιμετωπίζεται ως
φορέας αλλά και ως παράγωγο ιδεών της κοινωνίας στην οποία εντάσσεται.
Σε αυτο το πλαίσιο γίνεται λόγος και για έναν κριτικό πολιτιστικό
γραμματισμό με έμφαση στις συμβολικές πρακτικές οργάνωσης του νοήματος
και
κέντρο
βάρους
τον
πολιτισμό
ως
σημειωτικό
σύστημα
(κοινωνικοπολιτισμική αντίληψη) και ως πεδίο «κατασκευής» ταυτοτήτων.
Ποιος είναι ο ρόλος, επομένως, των ΤΠΕ στο μάθημα της λογοτεχνίας, σύμφωνα και με την παιδαγωγική οπτική των πολυγραμματισμών και των πολιτισμικών
σπουδών;
Βασικό στοιχείο και μέσο επίτευξης των παραπάνω στόχων αποτελεί, ανάμεσα στα άλλα, και η παραγωγή προσωπικού λόγου (Χοντολίδου 2002)· είδαμε στο
προηγούμενο κεφάλαιο πώς αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τη δημιουργική χρήση των
ΤΠΕ και με τη συγκρότηση αναγνωστικών κοινοτήτων. Αυτό που πρέπει να τονίσουμε και σε αυτό το σημείο, είναι ότι, σύμφωνα με το παραπάνω πλαίσιο, κανένα
κείμενο δεν είναι αθώο και δεν παράγεται εν κενώ· έτσι, και η παραγωγή προσωπικού
λόγου από τους μαθητές και τις μαθήτριες πολλές φορές τείνει να συμμορφώνεται με
καθιερωμένες ερμηνευτικές παραδόσεις. Αντίθετα, προκειμένου να αναπτυχθούν κριτικά εγγράμματα υποκείμενα, είναι απαραίτητο να αντιμετωπίσουν οι μαθητές/τριες
κριτικά κάθε παραγωγή λόγου, ακόμα και του δικού τους: με άλλα λόγια, αυτό που
Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για την Αξιοποίηση και Εφαρμογή των ΤΠΕ στη Διδακτική Πράξη
ΙΤΥΕ Διόφαντος - Διεύθυνση Επιμόρφωσης και Πιστοποίησης
159