Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών – Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ’ έκδοση
και διακυβεύονται καθημερινά τόσο οι ατομικές όσο και οι συλλογικές ταυτότητες, τα υποκείμενα,
με άλλα λόγια, του φύλου, της φυλής, του έθνους, της τάξης, της πολιτικής» (Πασχαλίδης 2002, 321).
Στόχοι του πολιτισμικού γραμματισμού είναι, ανάμεσα σε άλλους, οι εξής
(Αποστολίδου κ.ά. 2003):
Η καλλιέργεια σύνθετων (πολυτροπικών) γραμματισμών και η απομάκρυνση από την
αποκλειστική διδασκαλία του λογοτεχνικού κανόνα, με άνοιγμα του μαθήματος και σε
άλλα είδη κειμένων, όπως τα κόμικς, το θέατρο, ο κινηματογράφος κτλ.37
Η αξιοποίηση της παραπάνω ποικιλίας κειμένων, όχι μόνο για τη διεύρυνση των
γνωστικών και πολιτισμικών οριζόντων, αλλά και προκειμένου να αναπτυχθεί η κριτική
και ταυτόχρονα δημιουργική σχέση των εκπαιδευομένων με το σύγχρονο κοινωνικό και
πολιτισμικό περιβάλλον, που θα επιτρέπει τον αναστοχασμό πάνω στις κοινωνικές αξίες,
τους ρόλους, τις σχέσεις και τους θεσμούς.
Η συμβολική ενδυνάμωση και η περαιτέρω ανάπτυξη της υποκειμενικότητας των μαθητών.
Έτσι, δραστηριότητες, λόγου χάρη, κατανόησης κειμένου στοχεύουν όχι μόνο στην
αναγνώριση της θεματικής και της επιφανειακής δομής αλλά και στη διερεύνηση των
άδηλων όψεων και των σιωπών του· δραστηριότητες διακειμενικής (intertexutal)
ανάγνωσης στοχεύουν όχι μόνο στη σύγκριση θέματος και εκφραστικών μέσων αλλά
και στην αναγνώριση της ιστορικότητας των πολιτισμικών αξιών και την
συνειδητοποίηση των εμπλαισιωμένων τρόπων λογοτεχνικής μετουσίωσης της βιω38
μένης εμπειρίας·
τέλος, εντάσσονται στο μάθημα δραστηριότητες διαμεσικής
(intermedial) ανάγνωσης, δηλαδή δραστηριότητες συγκριτικής ανάλυσης και
αντιπαράθεσης μεταφορών ενός έργου σε άλλα σημειωτικά μέσα (π.χ. ενός
μυθιστορήματος σε κινηματογραφική ταινία).
Στο πλαίσιο της κριτικής παιδαγωγικής άλλωστε, έχουν διατυπωθεί οι παρακάτω
επισημάνσεις όσον αφορά την επικοινωνιακή προσέγγιση στη διδασκαλία της
λογοτεχνίας:
37
Στο σημείο αυτό ο χώρος των Πολιτισμικών Σπουδών φαίνεται να συναντά την Παιδαγωγική των
Μέσων / Media Studies και την έμφαση στον οπτικοακουστικό γραμματισμό / μιντιακή ικανότητα /
media literacy, βλ. ενδεικτικά τις πρωτοβουλίες οπτικοακουστικής παιδείας στον δικτυακό τόπο του
Ινστιτούτου Οπτικοακουστικών Μέσων < http://www.iom.gr/>.
38
Γενικά, οι δραστηριότητες στο μάθημα, σύμφωνα με το πρότυπο των Πολυγραμματισμών, ακολουθούν 4 στάδια: Τοποθετημένη πρακτική, Ανοιχτή διδασκαλία, Κριτική πλαισίωση, Μετασχηματιστική
πρακτική (Χατζησαββίδης 2003).
Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για την Αξιοποίηση και Εφαρμογή των ΤΠΕ στη Διδακτική Πράξη
ΙΤΥΕ Διόφαντος - Διεύθυνση Επιμόρφωσης και Πιστοποίησης
158