Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών – Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ’ έκδοση
λειτουργικές αλλά και κριτικές διαστάσεις του νέου γραμματισμού (που συμπεριλαμβάνει τις
ΤΠΕ).
Στα επιμέρους κεφάλαια της ενότητας αυτής θα επιχειρηθεί η ανάδειξη της ιστορικότητας των τεχνολογιών πρακτικής γραμματισμού και μια σύντομη αναδρομή στην ιστορία του
οικείου επιστημονικού χώρου με έμφαση στη διαμόρφωση του νέου περιεχομένου της γλωσσικής εκπαίδευσης: τον ψηφιακό (digital) ή νέο γραμματισμό2 (new literacy). Στη συνέχεια θα
διερευνηθούν οι ευρύτερες αλλαγές της εποχής μας και ο τρόπος με τον οποίο αυτές συνδέονται με τη διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων, με τις συγκεκριμένες διδακτικές επιδιώξεις και πρακτικές τους. Τέλος, θα εστιάσουμε το ενδιαφέρον μας στην ανάλυση των πρακτικών σχολικού γραμματισμού που διαπερνούν το σημερινό δευτεροβάθμιο σχολείο, και
σχετίζονται εμμέσως ή αμέσως με τη διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων, καθώς και
στους τρόπους σύνδεσης των πρακτικών αυτών με τη γόνιμη αξιοποίηση των ΤΠΕ. Στην
αναθεωρημένη παρούσα έκδοση του υλικού προστίθεται ένα ακόμη κεφάλαιο: μια ενδεικτική
διδακτική πρόταση στο αντικείμενο της γλωσσικής διδασκαλίας σε τρεις διαφορετικές διδακτικές εκδοχές, προκειμένου να αναδειχθεί η σημασία που έχει η διδακτική πρακτική στην
υποδοχή και παιδαγωγική αξιοποίηση των ΤΠΕ.
Η Ενότητα ΙΙ, «Διδακτική των φιλολογικών μαθημάτων και ΤΠΕ», περιλαμβάνει
κεφάλαια που εξετάζουν χωριστά την αξιοποίηση των ΤΠΕ σε κάθε διδακτικό αντικείμενο:
γλώσσα, αρχαία ελληνική γραμματεία και γλώσσα, λογοτεχνία, ιστορία. Σε κάθε κεφάλαιο
θίγονται ζητήματα που άπτονται της διδακτικής, της ιστορίας και της ιδεολογίας της αξιοποίησης των ΤΠΕ στο συγκεκριμένο διδακτικό αντικείμενο. Η περιδιάβαση στην ιστορία του
οικείου επιστημονικού κλάδου κρίνεται απαραίτητη, καθώς η θεώρησή μας βασίζεται στην
πεποίθηση –κάτι που εκφράζεται και στο Π.Σ.– ότι πρέπει να αποφευχθεί η προσέγγιση του
κάθε λογισμικού ως ουδέτερου περιβάλλοντος που δεν απομένει παρά να το εφαρμόσουμε
στην τάξη ερήμην της διδακτικής του οικείου επιστημονικού κλάδου. Στην αναθεωρημένη
έκδοση τα κείμενα συντομεύθηκαν σε ορισμένα σημεία, προκειμένου να προστεθούν περισσότερα παραδείγματα που να συνοδεύουν τη θεωρία, ενώ εμπλουτίστηκαν με επιπλέον κείμενα τα κεφάλαια για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας και της ιστορίας.3
Στην επόμενη Ενότητα ΙΙΙ με τίτλο «Χρήση βασικών εργαλείων πληροφορικής στα
φιλολογικά μαθήματα» παρουσιάζονται κριτικές αναγνώσεις λογισμικού γενικής χρήσης,
όπως τα προγράμματα επεξεργασίας κειμένου και το διαδίκτυο. Το λογισμικό αυτής της κατηγορίας λειτουργεί ως μέσο πρακτικής γραμματισμού και ως τέτοιο αναλύεται και εντάσσε-
2
Ο J. Lemke (1998) αποκαλεί αυτού του είδους τον γραμματισμό πληροφορικό γραμματισμό
(informatic literacies), ενώ στον χώρο της επιστήμης του γραμματισμού χρησιμοποιείται χωρίς διάκριση και ορός τεχνολογικός γραμματισμός (technological literacy) ή τεχνογραμματισμός. Στην π