Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών – Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ’ έκδοση
Η πιο επεξεργασμένη αντίληψη για τη διδασκαλία με βάση τα κειμενικά είδη
προέρχεται από την Αυστραλία και επιχειρεί να επεκτείνει απόψεις της χαλιντεϊανής
παράδοσης στη διδασκαλία. Έχοντας ως αφετηρία τον Halliday, ο οποίος επισήμανε
την ιδιαιτερότητα του σχολικού λόγου και τον ρόλο του στην επιτυχή σχολική πορεία
των παιδιών, μια ομάδα επιστημόνων και εκπαιδευτικών στο Σίδνεϋ της Αυστραλίας
επιχείρησε να αποτυπώσει τις ιδιαιτερότητες του σχολικού λόγου (σε όλο το εύρος
των διδακτικών αντικειμένων) με άξονα το κειμενικό είδος (genre). Η προσπάθεια
αυτή οδήγησε σε πολύ ενδιαφέρουσα καταγραφή των κειμενικών ειδών και κειμενικών τύπων20 που αποτελούν τη βάση της διδασκαλίας του κάθε διδακτικού αντικειμένου και σε μια αναλυτική περιγραφή της γραμματικής τους, ακολουθώντας και σε
αυτή την προσπάθεια τη συστημική λειτουργική γραμματική (Halliday 1994).
Τα ποικίλα κειμενικά είδη με την ιδιαίτερη λεξικογραμματική τους, τα οποία
δομούν τα σχολικά προγράμματα σπουδών, θεωρήθηκαν ως οι σημαντικοί πόροιαφετηρία για τη δόμηση μιας αποτελεσματικής παιδαγωγικής του σχολικού λόγου.
Άξονας της παιδαγωγικής αυτής ήταν η διδασκαλία της ιδιαίτερης γλώσσας του κάθε
διδακτικού αντικειμένου, η οποία αποκρυσταλλώνεται σε συγκεκριμένα είδη κειμένων και κειμενικούς τύπους. Επινοήθηκε προς τούτο σειρά μεθοδολογιών, η πρώτη
από τις οποίες ήταν πολύ κοντά σε παραδοσιακότερες μορφές διδασκαλίας. Η πρώτη
αυτή εκδοχή, γνωστή ως «μοντέλο του τροχού», προέβλεπε σειρά διδακτικών ενεργειών γραμμικού χαρακτήρα, που κινούνταν συνειδητά προς τελείως διαφορετική κατεύθυνση από τις αρχές της προοδευτικής γλωσσοδιδακτικής. Για τη διδασκαλία των
διαφόρων κειμενικών ειδών χρησιμοποιήθηκαν ορισμένα κειμενικά πρότυπα τα οποία
αποδομούσαν οι μαθητές με τη βοήθεια του εκπαιδευτικού, ώστε να βρουν τα δομικά
τους χαρακτηριστικά. Στη συνέχεια, δάσκαλος και μαθητές επιχειρούσαν να συντάξουν από κοινού ένα παράδειγμα του υπό διδασκαλία κειμενικού είδους. Τέλος, τα
παιδιά καλούνταν να γράψουν το δικό τους κειμενικό είδος. Πρόκειται για μια γραμμική διαδικασία, για αυτό και κατηγορήθηκε ότι μοιάζει με τις ρυθμιστικές αντιλήψεις των παραδοσιακών προσεγγίσεων.21
20
Για μια ενδιαφέρουσα συζήτηση των όρων αυτών βλ. Πολίτης 2007.
Το µοντέλο του τροχού αποτελείται από 4 φάσεις: τη φάση της διαπραγµάτευσης του πεδίου , τη
φάση της αποδόµησης προτύπων κειµένων, τη φάση της από κοινού δόµησης νέου γραπτού κειµένου
και τη τη φάση της ανεξάρτητης δόµησης του κειµένου.
21
Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για την Αξιοποίηση και Εφαρμογή των ΤΠΕ στη Διδακτική Πράξη
ΙΤΥΕ Διόφαντος - Διεύθυνση Επιμόρφωσης και Πιστοποίησης
100