30
30
Αυτοί οι άνθρωποι, ξεκινούσαν κατά χιλιάδες, κατέληγαν όμως στα βάθη της Μικράς Ασίας μόνο μερικές ομάδες ολιγάριθμων ανδρών. Οι υπόλοιποι πέθαιναν κατά την πορεία από τις κακουχίες, την πείνα και την εξάντληση. Η επίσημη δικαιολογία των Τούρκων – προς τους Δυτικούς, ώστε να μην αντιδράσουν από τυχόν ανθρωπιστικό ενδιαφέρον – ήταν ότι έπαιρναν αυτούς τους άνδρες για να ξαναχτίσουν τα χωριά που είχε καταστρέψει ο ελληνικός στρατός κατά την αποχώρησή του. Ο πραγματικός λόγος ήταν η διάθεση να εξοντώσουν τους Χριστιανούς της Μικράς Ασίας με έναν « εύσχημο » τρόπο.
Τα ανθρώπινα δράματα ατελείωτα σε εκείνα τα χρόνια. Παιδιά εγκατέλειπαν το βιος τους για να μεταφέρουν τους γέροντες γονείς τους, ώστε να μη τους εγκαταλείψουν στην σφαγή. Από την άλλη, ακριβώς γι’ αυτό, γέροι αυτοκτονούσαν για να μη επιβαρύνουν τους νέους συγγενείς τους …
� … και εγκλήματα κατά του Πολιτισμού
Δεν ήταν όμως μόνο οι ανείπωτες ανθρώπινες απώλειες που χαρακτηρίζουν την καταστροφή της Σμύρνης, μα και ανυπολόγιστες υλικές και πολιτιστικές καταστροφές. Από την πυρκαϊά, καταστράφηκε και η βιβλιοθήκη της Ευαγγελικής Σχολής, η οποία έχαιρε μεγάλης εκτιμήσεως στους λόγιους κύκλους, Ελλήνων και Ξένων, αφού περιείχε μια μεγάλη και ανεκτίμητη συλλογή βιβλίων, χειρογράφων και επιγραφών, πολλά από τα οποία ήταν αναντικατάστατα.
Επίσης καταστράφηκαν και τα αρχεία του Αμερικανικού Προξενείου, στα οποία-όπως μας πληροφορεί ο ίδιος ο Πρόξενος Χόρτον- εμπεριέχονταν πολλές σημαντικές ιστορικές αναφορές για διάφορα θέματα της περιοχής, καθώς και δώδεκα παλιές μοναδικές ξυλογραφίες της ναυμαχίας του Ναυαρίνου, που παρίσταναν τα διάφορα στάδιά της, με τις θέσεις των πολεμικών πλοίων, τα ονόματά τους κτλ.
Ανάμεσα στις ανεπανόρθωτες απώλειες που επέφερε η πυρκαϊά, είναι και δύο αρχαιότατα αντίγραφα της Αγ. Γραφής, από τα οποία το ένα φυλασσόταν σε μια εκκλησία της Σμύρνης, ενώ τη φύλαξη του άλλου είχε αναλάβει μια μικρή κοινότης Χριστιανών, οι οποίοι είχαν ξεφύγει από την Έφεσσο όταν η πόλη αυτή είχε λεηλατηθεί προ αιώνων-πάλι από τους Τούρκους- και είχαν ιδρύσει ένα μικρό χωριό με μοναδικό σκοπό να περισώσουν το ιερό αυτό βιβλίο …
� Η στάση των « Συμμάχων »
Και όλα αυτά τα εγκλήματα κατά ανθρώπων και κατά πολιτισμού, όπως αναφέραμε και στο Β΄ μέρος, ελάμβαναν χώρα μπροστά στα συχνά απαθή μάτια των αξιωματούχων στρατιωτικών των « Συμμάχων ». Ιδίως οι Γάλλοι και οι Ιταλοί, για διαφόρους πολιτικούς και ιστορικούς λόγους, τους οποίους δεν μας επιτρέπει ο χώρος να εξηγήσουμε, συνετέλεσαν δραστικά στην διάπραξη αυτών των εγκλημάτων, τασσόμενοι ανοιχτά κατά των Ελλήνων, ενώ στην καλύτερη των περιπτώσεων παρακολουθούσαν όλες αυτές τις σφαγές με απόλυτη κυνικότητα, καθώς τα πολεμικά τους πλοία ναυλοχούσαν ήσυχα ανάμεσα στα πτώματα των Χριστιανών που έπλεαν μέσα στον κόλπο της Σμύρνης.
Ένα τυπικό περιστατικό, που δείχνει αυτήν την απάθεια, είναι το εξής: Ένας Γάλλος ναύαρχος είχε προσκληθεί απ’ την ναυαρχίδα του σε γεύμα από έναν συνάδελφό του. Καθυστέρησε λίγα λεπτά( και οι Ευρωπαίοι, όπως ξέρουμε έως σήμερα, είναι πολύ συνεπείς στα ραντεβού τους, εν αντιθέσει προς εμάς τους Έλληνες!), και ζήτησε συγγνώμη για την καθυστέρηση, η οποία όπως διευκρίνισε, είχε προξενηθεί από το πτώμα μιας γυναίκας που είχε εμπλακεί στον έλικα της ατμακάτου του..!
Και μπορεί, όπως είχαμε αναφέρει, οι Αμερικανοί να έδειξαν την πλέον φιλελληνική στάση σε αυτά τα γεγονότα, όμως και στους αμερικανικούς κύκλους υπήρχαν και έντονες φιλοτουρκικές τάσεις, ενώ η αμερικανική κυβέρνηση επισήμως ζητούσε διατήρηση « ουδετέρας στάσεως », κάτι για το οποίο ο ίδιος ο Γενικός πρόξενός της – ο πολύ οικείος μας πια George Horton – την μέμφεται. Συχνά δε, ασκούνταν πιέσεις σε