ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 | ΜΟΡΦΈΣ ΒΊΑΣ ΚΑΤΆ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΏΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΈΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΏΠΙΣΉ ΤΟΥΣ
των ανθρωπίνων δικαιωμάτων μπορεί να συντελεστεί και στον ιδιωτικό χώρο. Πρόκειται βεβαίως για παραδοχή έντονα επηρεασμένη από τη θέση του φεμινιστικού κινήματος, η οποία αμφισβήτησε την περίφημη διχοτομία ιδιωτικού και δημοσίου χώρου και διακήρυξε πως « το προσωπικό είναι πολιτικό ».
Μεγάλης συμβολικής σημασίας είναι άλλωστε και το γεγονός ότι ο ΟΗΕ ανακηρύσσει την 25η Νοεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα Δράσης για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών. Ιστορική όμως εξέλιξη έχουμε κατά το έτος 1995, όπου στην περίφημη 4 η Παγκόσμια Διάσκεψη του ΟΗΕ για τις γυναίκες που έγινε στο Πεκίνο, περιλαμβάνεται στο Πρόγραμμα Δράσης / Πλατφόρμα του Πεκίνου ένας πλήρης πολιτικός ορισμός της βίας κατά των γυναικών: 1
Η βία κατά των γυναικών είναι η έκφραση της ιστορικά διαπιστωμένης ανισότητας στις σχέσεις ισχύος μεταξύ ανδρών και γυναικών, που οδήγησε στην κυριαρχία των ανδρών επί των γυναικών και στις διακρίσεις κατά των γυναικών, με αποτέλεσμα τη παρεμπόδιση της ανάπτυξής τους, και αποτελεί παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών των γυναικών και τις εμποδίζει να απολαμβάνουν αυτά τα δικαιώματα και τις ελευθερίες. 1
Στο θεμελιώδες αυτό κείμενο το οποίο ενσωματώνει τεκμηριωμένες επιστημονικές, ιστορικές και φεμινιστικές επεξεργασίες ορίζονται υποδειγματικά οι μορφές βίας κατά των γυναικών, σε διάφορες ιστορικές περιόδους και σε διαφορετικά γεωγραφικά και πολιτισμικά περιβάλλοντα, ως εγκλήματα λόγω φύλου:
• y Φυσική, σεξουαλική και ψυχολογική βία.
• y Ενδοοικογενειακή βία( συζυγική κακοποίηση, αιμομιξία).
• y Βιασμός.
• y Επιβλαβείς πολιτισμικές και θρησκευτικές πρακτικές / Κλειτοριδεκτομή.
• y Εμπορία γυναικών.
• y Πορνογραφία.
• y Εγκλήματα τιμής.
Αντίθετα με τη δραστηριοποίηση του ΟΗΕ, στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αναπτύχθηκε ισχυρό νομικό πλαίσιο στον τομέα της βίας κατά των γυναικών, παρότι, όπως έχει εύστοχα υποστηριχθεί( Παπαρρήγα Κωσταβάρα, 2005), κάτι τέτοιο θα ήταν εφικτό αφού υπήρχε η νομική βάση της ίσης μεταχείρισης-μη διάκρισης λόγω φύλου( βλ. Κεφάλαιο ΙΙ: « Φύλο και Αμειβόμενη Απασχόληση »).
Ενώ καταγράφεται μια δραστηριοποίηση σε επίπεδο ρητορικής με την έκδοση μιας σειράς Ψηφισμάτων( νομικά κείμενα τα οποία δεν έχουν δεσμευτικότητα αλλά εκφράζουν κατευθύνσεις) και Εκθέσεων από το 1986, δεν στοιχειοθετήθηκε συγκεκριμένη αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της βίας κατά των γυναικών. Μόνο μετά τη δυναμική Παγκόσμια Διάσκεψη Γυναικών του Πεκίνου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδίασε Προγράμματα για την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης.
1. Παρατίθεται στο: Στρατηγάκη, 2006: 156, από τη μετάφραση του επίσημου κειμένου του ΟΗΕ, 1996, παρ. 118 και 112, η οποία περιέχεται στην Εισηγητική Έκθεση του Σχεδίου Νόμου για την ενδοοικογενειακή βία, το οποίο τότε δεν προχώρησε προς ψήφιση.
51