ΕΘΝΙΚΈΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΈΣ ΠΟΛΙΤΙΚΈΣ
μετά την κατάρρευση των καθεστώτων του υπαρκτού σοσιαλισμού, ενίσχυση του ρόλου των Κοινωνικών Εταίρων και πίεση προς τα θεσμικά όργανα οργανώσεων, όπως το Ευρωπαϊκό Λόμπυ Γυναικών, επέβαλαν τις νέες εξελίξεις σε επίπεδο ευρωπαϊκών πολιτικών και τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής της πολιτικής ισότητας των φύλων. Δύο νέα βασικά πεδία αποτέλεσαν το κέντρο ενδιαφέροντος των ευρωπαϊκών πολιτικών για το φύλο:
• y Η προώθηση των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων με την υιοθέτηση θετικών δράσεων.
• y Η οριζόντια ένταξη της ισότητας / οπτικής του φύλου σε όλες τις πτυχές των δημόσιων πολιτικών( gender mainstreaming).
Όπως παρατηρούν ερευνήτριες( Hubert και Στρατηγάκη, 2000: 207-214), η διάσταση του φύλου στην Κοινωνική Ευρώπη και η ισότιμη συμμετοχή ανδρών και γυναικών στο πολιτικό γίγνεσθαι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θεωρήθηκαν σε αυτήν τη φάση ως παράγοντες επιτυχίας της πολιτικής ολοκλήρωσης. Κυριότερες θεσμικές πρωτοβουλίες αυτής της περιόδου αποτέλεσαν οι ακόλουθες Οδηγίες:
• y Οδηγία 97 / 80 / ΕΚ( αφορά το βάρος της απόδειξης σε περιπτώσεις διακριτικής μεταχείρισης λόγω φύλου).
• y Οδηγία 96 / 34 / ΕΚ( αφορά τη γονική άδεια).
H ένταξη των βασικών στόχων προώθησης των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων και του gender mainstreaming πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Τρίτου Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος Κοινοτικής Δράσης για την Ισότητα Ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών( 1991-1995) και του Τέταρτου Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος( 1996-2000).
Ειδικότερα σε ότι αφορά το πρώτο πεδίο της προώθησης των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι δημιουργήθηκε την περίοδο αυτή μία πολύ ενδιαφέρουσα δυναμική από τις συντονισμένες ενέργειες εμπειρογνωμόνων, ενεργών φεμινιστριών πολιτικών, επιστημόνων και συνδικαλιστριών. Οι συντονισμένες ενέργειες των παραπάνω στόχευαν στην αύξηση της συμμετοχής των γυναικών σε όλα τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτικά κέντρα αποφάσεων και την εγγραφή του στόχου αυτού ως προτεραιότητας στο Τρίτο Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα Δράσης( 1991-1995). Αξίζει να σημειώσουμε ότι η επίσημη έναρξη αυτής της πολιτικής έγινε επί ελληνικού εδάφους και συγκεκριμένα στην Αθήνα, το 1992, στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο « Οι Γυναίκες στην Αθήνα ». Ως τελική πράξη αυτής της πορείας καταγράφεται η υπογραφή Σύστασης του Συμβουλίου Υπουργών το 1996( 96 / 694 / ΕΚ) για την ισόρροπη συμμετοχή γυναικών και ανδρών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Δύο μορφές θετικών δράσεων προκρίθηκαν για την υποστήριξη της πολιτικής συμμετοχής των γυναικών: οι ποσοστώσεις και η ισάριθμη αντιπροσώπευση( parité). Παρότι δεν υπήρξαν συγκεκριμένες ενιαίες θεσμικές ρυθμίσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο απόηχος των παραπάνω διεργασιών ήταν τόσο ισχυρός, ώστε σε ορισμένα Κράτη Μέλη ψηφίστηκαν νόμοι που καθιέρωσαν τις ποσοστώσεις στις υποψηφιότητες για τις εκλογές.
Η πλέον κατηγορηματική περίπτωση κατοχύρωσης είναι η Γαλλία, όπου, αφού προηγήθηκε η απαραίτητη συνταγματική αλλαγή, στη συνέχεια προχώρησαν σε τολμηρή νομοθετική μεταβολή, σύμφωνα με την οποία προβλέπεται η ισάριθμη συμμετοχή γυναικών και ανδρών στα ψηφοδέλτια όλων των εκλογών, ευρωπαϊκών, εθνικών, νομαρχιακών και τοπικών. Σύμφωνα με την αναλυτική παρουσίαση και τον σχολιασμό της αρχής της ισάριθμης αντιπροσώπευσης από την Ελένη Βαρίκα( 2000: 308-351), « το να επωφεληθούμε από μία τέτοια συγκυρία για να αναπτύξουμε μια στρατηγική ενάντια στον πολιτικό αποκλεισμό των γυναικών
24