Αρχαία Ελληνικά Β΄ Λυκείου : « Το άγνωστο κείμενο »
Δευτερεύουσες επιρρηματικές προτάσεις Αιτιολογικές προτάσεις
Αιτιολογικές λέγονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που δηλώνουν αιτία ( το αναγκαστικό αίτιο ) και αιτιολογούν το περιεχόμενο της πρότασης την οποία προσδιορίζουν .
Εισάγονται : α ) με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ὅτι , διότι , ὡς , ( γιατί , επειδή )
β ) τους συνδέσμους : ἐπεί , ἐπειδή , ( γιατί , επειδή ), σπάνια με τους ὅτε , ὁπότε , ( αφού , αφότου , τη στιγμή που )
γ ) τον σύνδεσμο εἰ (= αν , που , το ότι , το να ).
Εκφέρονται : α ) Με απλή οριστική που δηλώνει το πραγματικό .
β ) Με δυνητική οριστική που δηλώνει το δυνατό στο παρελθόν ή το μη πραγματικό .
γ ) Με δυνητική ευκτική που δηλώνει το δυνατό στο παρόν και το μέλλον .
δ ) Με ευκτική του πλαγίου λόγου , ύστερα από ιστορικό χρόνο ( υποκειμενική αιτιολογία ). Συχνά όμως ύστερα από ιστορικό χρόνο διατηρείται η απλή οριστική .
Παραδείγματα
✓ Οὐκ ἄξιον διὰ τοῦτο φοβεῖσθε τοὺς πολεμίους , ὅτι πολλοὶ τυγχάνουσιν ὄντες . || Δεν αξίζει να φοβόμαστε τους εχθρούς για αυτό , επειδή δηλαδή συμβαίνει να είναι πολλοί .
✓ Ἀριαῖος ἐτύγχανε ἐφ ’ ἁμαξης πορευόμενος , διότι ἐτέτρωτο . || Ο Αριαίος συνέβαινε να κάνει την πορεία σε άμαξα , γιατί είχε πληγωθεί .
✓ Διά τοῦτο ἐπιτιμῶ , ὅτι πάλαι ἄν ἅπαντα ἀπωλέσατε . || Γι ’ αυτό σας επικρίνω , επειδή δηλαδή στους παλιούς καιρούς θα καταστρέφατε τα πάντα .
298