Αρχαία Ελληνικά Β΄ Λυκείου : « Το άγνωστο κείμενο »
Πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις
Πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις ονομάζονται οι δευτερεύουσες προτάσεις με τις ο- ποίες διατυπώνεται μια ερώτηση που έγινε ή πρόκειται να γίνει σε κάποιον όχι απευθείας σε αυτόν , αλλά με τη μεσολάβηση ενός ρήματος εξάρτησης .
Οι πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις ανάλογα με το περιεχόμενό τους είναι άλλοτε προτάσεις κρίσης και άλλοτε προτάσεις επιθυμίας .
Στο τέλος των πλάγιων ερωτηματικών προτάσεων δεν τίθεται κανονικά ερωτηματικό . Σπάνια τίθεται ερωτηματικό για λόγους έμφασης .
Οι πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις , όπως και ο ευθείες ερωτηματικές διακρίνονται σε προτάσεις ολικής άγνοιας και σε προτάσεις μερικής άγνοιας .
Οι ολικής άγνοιας είναι μονομερείς ( έχουν δηλαδή ένα μέρος ) ή διμερείς ( έχουν δύο μέρη που είναι αντίθετα μεταξύ τους ή διαφορετικά ), ενώ οι μερικής άγνοιας είναι μόνο μονομερείς .
Σχετικά με την άρνηση , οι πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις δέχονται κανονικά άρνηση οὐ , όταν δηλώνουν κρίση και μή , όταν δηλώνουν επιθυμία .
Οι πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις εισάγονται :
Οι ολικής άγνοιας : α ) Οι μονομερείς . Με το ερωτηματικό μόριο εἰ ( αν ) και πιο σπάνιο με το ἄν , ἐάν .
β ) Οι διμερείς . Με τα εἰ – ἤ , εἰ – εἴτε , εἴτε – εἴτε , πότερον ( ποιο από τα δύο ) – ἤ , πότερα – ἤ .
✓ Πρωταγόρας ἐρωτᾷ εἰ οὐκ αἰσχύνομαι . || Ο Πρωταγόρας ρωτά αν δεν ντρέπομαι .
✓ Τόδε δὲ σκόπει ἐὰν ἄρα καί σοι ἀρέσῃ . || Αυτό σκέψου , αν τυχόν αρέσει και σε σένα .
✓ Τοῦτ ’ ἀπόκριναι εἰ ἀληθῆ λέγομεν ἤ οὐκ ἀληθῆ . || Να απαντήσεις σε αυτό , αν δηλαδή λέμε την αλήθεια ή όχι .
Οι μερικής άγνοιας : α ) με τις ερωτηματικές αντωνυμίες και τα ερωτηματικά επιρρήματα .
293