Trabzon’ un gelişimi ve marka kent olmasına önemli katkılar sağlayacağını düşünülmektedir.
2. Zağnos Vadisi Kentsel Dönüşüm Projesi 2.1. Çalışma Alanı
Zağnos ve Tabakhane Vadileri, Trabzon kentinde, ticaret ve yönetim merkezlerine yakın konumda yer almaktadır. 1. Derecede Sit Alanı olan Ortahisar Tarihi Kalesi ve yerleşmesi batıda Zağnos Vadisi ve İmaret Deresi, doğuda ise Tabakhane Vadisi ve Kuzgun Dere ile komşudur. Trabzon kentinin ilk imar planı olan Lambert Planı’ nda( 1938) kentin ılıman nemli iklime uygun olarak az katlı ve bahçeli yapılaşma ile dağlardan denize doğal hava akışını sağlayacak vadiler boyunca oluşturulacak hava koridorlarını öngören ekolojik ve çevreye duyarlı planlama anlayışı benimsenmiştir. Zağnos ve Tabakhane Vadileri, Trabzon kentinde öngörülen hava sirkülasyonunu sağlayacak alanlardır. Ancak, 1980 sonrası kentleşme hızındaki artış ile yoğun, çarpık ve sağlıksız yapılaşma Zağnos ve Tabakhane Vadileri’ nin doğal yapısının bozulmasına neden olmuştur. Vadilerdeki yoğun ve kontrolsüz yapılaşma nedeniyle, vadi tabanlarındakiderelerin üzerleri zaman içerisinde kapatılmıştır. Belirtilen alanlar kent merkezinde düzensiz yapılaşmanın yoğun olduğu mekânlaradönüşmüş; fenni, sıhhi ve fiziki olarak yaşam standartlarının altına düşmüştür. Zağnos ve Tabakhane Vadileri, 1938 tarihli Lambert, 1969 tarihli Hüseyin Kaptan ve arkadaşlarının ve 1989 tarihli Bülent Berksan planlarında ağaçlandırılacak alan olarak düzenlenmiştir. 2002 Trabzon Revizyon İmar Planında( Onay: 25.12.2002 tarih, 165 sayılı Belediye Meclis Kararı) Zağnos Vadisi İmaret Deresi, Tabakhane Vadisi Kuzgun Dere ve Ortahisar( 1. Derece Sit Alanı) bölgesinin de bulunduğu alanlar“ Özel Planlama Alanı” kapsamında değerlendirilmiştir. Ancak bölgenin konumu ve potansiyelleri, mülkiyetin parçalı ve özel olması imar hakkı elde etme yönünde baskı unsuru oluşturmuştur. İmarsız ve sağlıksız yapılaşma yaygınlaşmış ve imar aflarıyla da bu gelişmelere meşruiyet kazandırılmıştır.
Zağnos Vadisi Kentsel Dönüşüm Projesi, mevcut alandaki salt fiziksel sorunlar ile ilgilenmeyip, aynı zamanda yaşayanların sosyal ve ekonomik sorunlarına da çözüm arayışı içindedir. Bölgede yaşayanların genel ekonomik düzeyleri incelendiğinde, genellikle orta ve alt gelir düzeyine mensup oldukları görülmektedir. Alım gücü düşük olan bu bireyler, sağlıksız olmasına rağmen, merkez alana yakın olmasından ötürü bu mekânları tercih etmektedir. Yapılan proje ile bu insanlara kendi ekonomik durumlarına uygun ve uzun vadeli ödeme seçenekleri ile, kent planlama ve kentsel tasarım açısından standart uygun ve sağlıklı konut edinme fırsatı sunulmuştur.
2.2. Zağnos Vadisi Kentsel Dönüşüm Projesi ve Etapları
Çarpık yapılaşma sonucu sağlıksız kentsel mekânlarınolduğu Zağnos ve Tabakhane Vadileri’ ninıslah edilmesi için, 2004 yılındaTrabzon Belediyesi ve TOKİ işbirliği ile“ Zağnos ve Tabakhane Vadisi Kentsel Dönüşüm Projeleri” gündeme gelmiştir. TOKİ’ nin Trabzon Belediyesi ile yaptığı protokol kapsamındaki“ Trabzon Kentsel Yenileme Projesi” ne ilişkin alanlar Trabzon Belediye Meclisi’ nin 02.11.2005 tarih ve 284 sayılı kararı ile“ Kentsel Dönüşüm Alanı” olarak ilan edilmiştir. TOKİ ve Trabzon Belediyesi arasında 27.09.2004 tarihinde imzalanan protokol ile kentsel dönüşüm projesi işler duruma getirilmiştir. 2004 yılında TOKİ ve Başbakanlık’ tan oluru alınan Zağnos Vadisi
İpek Yolu Medeniyetleri 50