"Yoldaş" Fanzin Feyral 2017 | Page 18

getdikcə daha çox ictimai
şəkil alır – yüz minlərlə və
milyonlarla
fəhlə
planauyğun bir təsərrüfat
orqanizmi
halında
əlaqələndirilir,
ümumi
əməyin məhsulunu isə bir
ovuc
kapitalist
mənimsəyir. İstehsal hərcmərcliyi
və böhranlar artır,
bazar
uğrunda
qızğın
mübarizə
başlanır,
əhali
kütləsinin
güzəranı
xarablaşır.
Kapitalizm
quruluşu
fəhlələrin
kapitaldan
asılılığını
artıraraq,
birləşmiş əməkdən ibarət
əzəmətli bir qüvvə yaradır.
Marks
kapitalizmin
inkişafını
əmtəə
təsərrüfatının
ilk
rüşeymlərindən,
sadə
mübadilədən
başlamış
kapitalizmin
ən
yüksək
formalarına,
iri
istehsala
qədər tədqiq etmişdir.
Bütün
kapitalist
ölkələrinin,
istər
köhnə,
istərsə
yeni
kapitalist
ölkələrinin
təcrübəsi
Marksın
bu
təliminin
doğruluğunu
ildən-ilə
getdikcə daha çox fəhləyə aydın şəkildə göstərir.
Kapitalizm bütün dünyada qalib gəlmişdir, lakin bu qələbə yalnız əməyin kapital üzərində qələbəsinin ərəfəsindədir.
III
Kapitalizmin devrildiyi və“ azad” kapitalizm cəmiyyətinin dünyaya gəldiyi zaman dərhal məlum oldu ki, bu azadlıq zəhmətkeşləri zülm və istismar altında saxlayan yeni bir sistem deməkdir. Bu zülmün inikası və ona qarşı protest olaraq dərhal müxtəlif sosialist təlimləri meydana çıxmağa başladı. Lakin ilk sosializm utopik sosializm idi. Bu sosializm kapitalizm cəmiyyətini tənqid edir, onu pisləyir, ona lənət yağdırır, bu cəmiyyətin məhv olmasını arzulayır, xəyalında daha yaxşı bir quruluş uydurur, istismarın ləyaqətsiz bir hərəkət olduğunu varlılara inandırmağa çalışırdı.
16