Harç, Vergi ve Diğer Mali Konular
eşit sayılır) devir alan için, Binde 20 oranında harç tahsil edilir.
Taşınmaz yükü, taşınmaz malikinin üçüncü bir kişiye karşı olumlu bir davranışta
bulunması(belirli edaları yerine getirmek veya bir şeyi vermeye mecbur tutmak) amacı ile
tesis edilen bir ayni haktır.(665)
Taşınmazın niteliği ile ilgili bulunan mükellefiyetler (taş, kum, çakıl, ağaç, toprak
vermek gibi), resmi senetle tesis edilebilmekte ve tesisinden sonra başkalarına devire
konu olabilmektedir. Bu hakkın bedelli kurulması veya bedelli devri halinde ödenen bedel
üzerinden harç tahsil edilir. Bedel açıkça gösterilmeyip de, belirli zamanlarda bir şey yapmak
veya vermekten ibaret ise, harca esas bedel her sene verilecek veya yapılacak şeylerin 20
mislinin değeri sayılır. (666)
u. Daimi ve Müstakil Hak(Bağımsız ve Sürekli Haklar)
Taşınmaz hükmündeki daimi ve müstakil hakların tesis ve devri için, ödenen bedel
üzerinden (Bu bedel üzerinde hak tesis edilen taşınmazın emlak vergisi değerinin yarısından
az, iki katından çok olamaz) devir alan için Binde 20 oranında harç tahsil edilir.
En az 30 en fazla 100 yıl süreli olan, tasarrufları kısıtlanmayan veya izne tabi kılınmayan,
mirasçılara intikali mümkün bulunan irtifak hakları (kaynak ve üst hakkı gibi) talep halinde
tapu kütüğünde ayrı bir sayfaya tescil edilebilmektedir. Bu haklar resmi senet düzenlenerek
başkalarına devredilebilmekte, ipotek edilebilmektedir.
Üst hakkı, başkasına ait bir arsanın altında veya üstünde inşaat yapmak veya mevcut
yapıyı muhafaza etmek yetkisi veren bir irtifak hakkıdır (TMK.826). TMK'da üst hakkı,
kurulması ve kütüğe tescil şekli bakımından irtifak hakkı olan üst hakkı (MK.726) ile bağımsız
ve sürekli (müstakil ve daimi) hak olan üst hakkı (MK.826) olmak üzere iki ayrı şekilde
değerlendirilmektedir. Üst hakkı, 30 yıldan az süreli veya 30 yıl ve daha uzun süreli olmakla
beraber hakkın tesisi sırasında üçüncü kişilere devredilemeyeceğine, mirasçılara intikal
etmeyeceğine, üzerinde ayni hak tesis edilemeyeceğine veya bu tür tasarrufların izin alınmak
suretiyle yapılabileceğine dair kısıtlamalar getirilmişse bu hak daimi ve müstakil nitelikli
bir hak sayılamayacağından Harçlar Kanununa ekli (4) sayılı tarifenin 20/e maddesine göre,
TMK'nın 826 ila 836. maddeleri arasında düzenlenen üst hakkı en az 30 yıl için tesis edilmiş,
hakkın başkasına devri ve mirasçılara intikali kısıtlanmamışsa sürekli sayılacağı ve (4) sayılı
tarifenin 20/d maddesi gereğince harç tahsil edilmelidir.
Bağımsız ve sürekli nitelikli üst hakkının tesisi sırasında tapu harcı matrahının
belirlenmesinde, hakka konu taşınmazın tesis ve devri için ödenen bedeli ile emlak vergisi
değerinin karşılaştırılması gerekmektedir. Tesis ve devir için ödenen bedelin emlak vergisi
(665)
Öztan, a.g.e. sf.889
(666)
Dörtgöz, a.g.e. sf.504
775