Harç, Vergi ve Diğer Mali Konular
niteliğinde olan taşınmaz rehni şeklidir(653). İpotek harcını ipotek borçlusu kişi ödemektedir.
Bu kişide genelde taşınmaz maliki olmaktadır. Kanuni ipotek tesisindede harç oranı aynıdır.
Ancak bu kez kanuni ipotek talebinde bulunan kişi bu masrafları ödemektedir. İpoteğin resmi
senet veya taraflar arasında düzenlenen kredi sözleşmesine istinaden tesisi arasında fark
yoktur.
14.01.2014 tarihli ve 68-276 sayılı talimat gereğince; Ticaret veya Esnaf ve Sanatkar
Siciline tescilinden sonra ticaret veya esnaf ve sanatkar sicili memurluğunca 1447 sayılı Ticari
İşletme Kanununun 7. maddesi ile Ticari İşletme Rehni Tüzüğünün 65/a maddesi gereği
tapu müdürlüğüne yapılacak bildirim üzerinde ticari işletmenin üzerinde faaliyet gösterdiği
taşınmaz işletmenin sahibine ait ise bu taşınmazın tapu kütüğünün beyanlar sütununda
resen tesis edilen “Ticari İşletme Rehni belirtmesi” işleminden Harçlar Kanunu Kapsamında
tapu harcı aranılmaması gerekmektedir.
İpoteğe dahil taşınmazlardan birisinin çıkartılarak başkasının ithalinde veya teminat
ilavesinde daha önce tesis edilmiş ipotek borç miktarının arttırılması veya azaltılması
mümkündür. Azaltılması sadece alacaklının yazılı istemine istinaden yapılır ve terkin
harcı alınır. Borç miktarının arttırılmasında (ilave ipotek yapılmasında) ise, bu durum esas
sözleşmenin tadili (değişikliği) mahiyetinde sayılacağından TK'nın 26. maddesine göre resmi
senet düzenlenmesi gerekecektir. Bu resmi senede istinaden ipotek sütununun düşünceler
sütununda ilave şeklinde belirtme yapılır. İpoteğe dâhil taşınmazlardan birisinin çıkarılarak
başkasının ithalinde veya teminat ilavesinde harç miktarı, ipotek borç miktarı üzerinden
binde 4,55 ’tir.
İpoteğe dâhil birden fazla taşınmazlardan birinin veya birkaçının serbest bırakılması
ve/veya mevcut ipoteğe bir veya birden fazla taşınmazın dâhil edilmesi de mümkün
olabilmektedir.
İpotekten kurtarma, ipoteğe dâhil taşınmazlardan bir veya birkaçının serbest bırakılması
(ipotekten kurtarılması) halinde ipotek alacaklısının beyanı alınarak tescil istem belgesi
düzenlenir. Ancak müşterek ipotekten sonraki bir yevmiye ile ipotek dışı bırakılacak taşınmaz
mal dışındaki taşınmazlar üzerinde tesis edilmiş ipotekler varsa onların yazılı muvafakatlarının
alınması gerekir. Zira taşınmazlardan birinin müşterek ipoteğin kapsamından çıkarılması
ile borçlunun borcunu ödememesi halinde diğer taşınmazların satılma riski artmaktadır.
Müşterek ipotekten önce tesis edilmiş ipotek alacaklılarının