Kira şerhinin terkini kiracının istemi, mahkeme kararı ya da TST’nin 69. maddesinde
belirtildiği üzere; kira akdinin süresinin dolması halinde, malikin talebiyle de terkin edilebilir.
Terkin işlemi TST’ nin 70. maddesinde gösterildiği şekilde yapılır ve her yıl yeniden belirlenen
maktu terkin harcı alınır.
XI. GEÇİCİ TESCİL ŞERHİ
Geçici tescil, herhangi bir taşınmaz mal hakkında ayni bir hak iddiasında bulunan kişilerin bu
haklarını ispat edebilmeleri için veya bir tapu işlemi sırasında eksik belgeleri bulunan kimselerin bu
eksik belgelerini tamamlamaları için kendilerine süre verilerek, kesin tescil yapılıncaya kadar mal
sahibi ve ilgililerin istemi veya mahkeme kararıyla şerhler sütununa yapılan geçici bir belirtmedir.
(TMK md. 1011, TST.md. 50, 51)
TMK. md. 1011’ e göre; geçici tescil adı altında tapuya tescil edilebilecek iki husus vardır. Bunlar;
bir ayni hak iddiası ile tasarruf yetkisini belirleyen belgelerdeki noksanlıkların sonradan
tamamlanmasına kanun olanak tanıdığı kişilerin tescil istemleridir. Geçici tescil şerhi, bütün
ilgililerin razı olmasına veya hâkimin karar vermesine bağlıdır. Şerhin konusu olan hak sonradan
gerçekleşirse, şerh tarihinden başlayarak üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir.
Geçici tescil şerhi verilmesi istemi üzerine hâkim, tarafları dinleyerek veya dosya üzerinde
inceleme yaparak şerhe konu olan hakkın varlığının kabul edilebileceği kanaatine varırsa, şerh
kararı verir. Kararda şerhin etki bakımından süresi ve içeriği belirlenir; gerektiğinde mahkemeye
başvurulması için bir süre verilir.
Ayni hakları sicil dışı kazananları veya ayni hak sahibi olmakla beraber, hakları tapu sicilinde
yanlışlıkla başkaları adına kaydedilen ya da sicilde gözükmeyen kişileri korumak gerekçeleriyle, ayni hak
iddiasında bulunan kimselerin bu haklarını kanıtlayıcı belgelerin teminine kadar geçecek süre içerisinde
iyiniyetli üçüncü kişilerin tapu kütüğündeki kayıtlara dayanarak ayni hak iktisabında bulunabilmeleri
mümkündür. (TMK md. 1023) Gerçek hak sahiplerinin korunması için geliştirilmiş müessese olan geçici
tescilin şerhi ile üçüncü şahısların iyiniyetli edinimlerinin engellenmesi amaçlanmıştır.
Eksik belgelerin tamamlanması, tüm belgelerin eksik olması için geçerli değildir. Hangi
eksik belgelerin tamamlanacağı TMK'nın 1011. maddesi ile Tapu Sicil Tüzüğünün ilgili
hükümleri doğrultusunda tapu müdürlerinin takdirine bağlı bir husus olarak düzenlenmiştir.
Ayni hak iddiasının aksine burada eksik belgelerin söz konusu olduğu hakkın ayni olması şart
olmayıp (kira, satış vaadi, şufa gibi) şahsi haklara yönelik işlemlerde de eksik belge olması
halinde geçici şerh imkanı vardır.
456