10. Paylı Mülkiyetin Sona Erme Sebepleri
a. Paylı Taşınmazın Temlik Edilmesi
Taşınmazdaki paylı mülkiyetin sona erme sebeplerinden uygulamada en çok karşılaşılan,
taşınmazın bütün paydaşlar tarafından bir paydaşa veya üçüncü bir kişiye temlik edilmesidir.
Böyle bir halde, paylı mülkiyet tüm paydaşlar için sona ereceğinden tüm paydaşların adı
kütükten terkin edilerek yeni malikin adı yazılır.
b. Kamulaştırma
Paylı taşınmazın tamamen kamulaştırılması halinde paylı mülkiyet sona erer. Kısmi
kamulaştırmalarda ise kamulaştırmadan arta kalan kısım için paylı mülkiyet hali devam eder.
c. Cebri İcra ve Mahkeme Kararı
Paylı taşınmazın icra kanalıyla satılması ya da paylı mülkiyeti ortadan kaldıran bir mahkeme
kararı gibi nedenlerle paydaşlık hali son bulur.
d. Taksim ve İzale-i Şuyu (Ortaklığın Giderilmesi)
Paydaşların anlaşarak paylı taşınmazı taksim etmeleri veya bu paylaştırmanın mahkemece
bir izale-i şuyu (ortaklığın giderilmesi) davası sonucunda yapılması ile ortaklık sona erer. Paylı
mülkiyeti devam ettirme yükümlülüğü, hukuki bir işlem gereğince veya paylı malın sürekli bir
amaca özgülenmiş olması sebebiyle böyle bir yükümlülük bulunmadıkça, paydaşlardan her
biri malın paylaşılmasını/ortaklığın giderilmesini isteyebilir.
Paylaşmayı isteme hakkı, hukuki bir işlemle en çok on yıllık süre ile sınırlandırılabilir.
Taşınmazlarda paylı mülkiyetin devamına ilişkin sözleşmeler, resmi şekle bağlıdır ve tapu
kütüğüne şerh verilebilir. (TMK md. 698).
da. Taksim(Paylaşma)(71)
Taksim, tapuda paylı veya elbirliği halinde kayıtlı taşınmaz mallardaki ortaklığın sona
erdirilmesi amacıyla, her hissedara en azından bir mal düşecek şekilde paylaşılması işlemidir
(TMK md. 698, 703).
Taksimde paylaşılan taşınmaz malların değerlerinin eşit olması şart değildir. Arada bir
fark varsa çoğu kez bu fark bir bedel ödenerek denklik sağlanmaktadır. Bu bedelin peşinen
ödenmesi şart değildir. Peşin ödenmiyorsa kanuni ipotek tesis edilebilir.
(71)
120
G.Ö.Dörtgöz, Tapu İşlemleri, 2008, s. 171 vd.