STUDIES ON THE ORIENTAL SOURCES AND HISTORIOGRAPHY IN ARMENIA (EARLY Ծր․Ամփ․վերջն1 a5

կան լեզվի աղավաղումները, հատկապես Ղուրանի ընթերցա- նության ժամանակ: Քերականական այս երկու ուղղությունների` դպրոցների միջև առկա էին տարաձայնություններ, որոնք հիմ- նականում վերաբերում էին արաբերենի քերականական համա- կարգի նկարագրման և կանոնավորման հարցերին: Բասրեցի- ները խստորեն հետևում էին նախաիսլամական պոեզիայի և Ղուրանի դասական լեզվի կանոններին, իսկ ընդունված նորմե- րից շեղումը համարվում էր լեզվի աղավաղում: Քուֆայի դպրոցի ներկայացուցիչներն առավել մեղմ էին այս հարցում և հաճախ իրենց դրույթները հիմնավորում էին խոսակցական լեզվում գոր- ծող օրենքներով: Մեզ հասած առաջին քերականական երկը Բասրայի դպրոցի ներկայացուցիչ Սիբաուեյհիի (մահ. 794թ.) «Ալ-Քիթաբ» («Գիրքը») աշխատությունն է: Այս գրքում հեղինակը, ի մի բերե- լով իր նախորդների փորձը, մանրամասն անդրադառնում է արաբերենի քերականության բոլոր հարցերին` շարահյուսու- թյանը, ձևաբանությանը, բառակազմությանն ու հնչյունաբանու- թյանը: Ժ դ. առաջին կեսին Բաղդադում զարգանում է լեզվաբա- նական երրորդ ուղղությունը՝ քերականական խնդիրների հետ մեկտեղ լուսաբանվում է բառագիտական հարցեր՝ բառի և նրա նշանակության կապի, բառի բառակազմական կառուցվածքի, բառի և նրա իմաստի հետ կապված։ Հետագայում արաբական լեզվաբանական մտքի զարգա- ցումը շարունակվում է Անդալուսիայի, իսկ ուշ միջնադարում՝ Եգիպտոսի և Սիրիայի լեզվաբանական դպրոցներում, որտեղ լեզվաբաններն աշխատում էին հիմնականում նախորդների եր- կերի մեկնության և պարզաբանման ուղղությամբ: Այսպիսով, իսլամի տարածմանը զուգընթաց առաջին իսկ դարերից արաբերենի ուսումնասիրությունը առանձնահատուկ տեղ է գրավում գիտության այլ ճյուղերի կողքին: Այդ մասին են վկայում մեզ հասած արաբերենի քերականությանը նվիրված մի շարք ձեռագրեր: Մատենադարանի արաբատառ հավաքածուում 69

STUDIES ON THE ORIENTAL SOURCES AND HISTORIOGRAPHY IN ARMENIA (EARLY Ծր․Ամփ․վերջն1 a5 | Página 69