STUDIES ON THE ORIENTAL SOURCES AND HISTORIOGRAPHY IN ARMENIA (EARLY Ծր․Ամփ․վերջն1 a5 | Page 55
դարաշրջան» և/կամ «իսլամական վերածննդի» 13 նաև «իրանա-
կան ինտերմեցցոյի» 14 դարաշրջան, որն էլ շիա իսլամի գաղա-
փարախոսական աշխատություններ ստեղծելու, իրենց նախնի-
ների ժառանգությունը գրավոր դարձնելու և հետագա սերունդ-
ներին թողնելու ամենանպաստավոր ժամանակաշրջանն է հա-
մարվում:
Տվյալ շրջափուլը կարևոր էր ոչ միայն քաղաքական, տնտե-
սական, հասարակական այլև կրոնադավանաբանական իրա-
դարձությունների համատեքստում: Այս ժամանակահատվածի
առանձնահատկությունների թվում նշվում է մշակույթի զարգաց-
մանը նպաստող հանդուրժողականությունը ոչ միայն շիա իս-
լամի (մահմեդականության), այլև բոլոր կրոնական, գաղափա-
րական ուղղությունների և հոսանքների համատեքստում 15 :
«Նահջ ալ-բալաղան» արժեքավոր է ոչ միայն պատմաքա-
ղաքական, մշակութային, հասարակական իրադարձություն-
ների, այլև շիա իսլամի (մահմեդականության) աստվածաբա-
նական, կրոնափիլիսոփայական հասկացությունների գաղափա-
րական ուղղությունների համատեքստում։
Իմամ Ալիի դերն անհերքելի է շիա համայնքի և հետա-
13
Իսլամական (մահմեդականության) վերածննդի մասին տես՝ Joel
L. Kraemer, Humanism in the Renaissance of Islam: The Cultural Revival
During the Buyid Age, Brill, 1992։
14
“Iranian Intermezzo” տերմինը գիտական շրջանակներում օգտա-
գործվում է 821- 1055թթ. ընկած ժամանակահատվածի համար, երբ
իրանական մի քանի դինաստիաներ, Աբբասյան խալիֆայության գերա-
կայությունն ընդունելով հանդերձ, ունեին անկախ գործելու որոշակի
հնարավորություններ: Այս մասին տես՝ Minorsky V., “The Iranian
Intermezzo,” in Studies in Caucasian History, pp. 110 – 16։
15 Բուիների շրջանի մասին` Claude Cahen and Charles Pallet, “Buwayhids
or Buyids”, Encycloaedia of Islam 2. Vol 1, pp 1350-1357, Roy Mottahedeh,
Loyalty and Leadership in an early Islamic society, I.B.Tauris, 2001, Joel L
Kraemer, Humanism in the Renaissance of Islam: The Cultural Revival
During the Buyid Age, Brill Paperbacks, 1992, John J. Donohue, The
Buwayhid Dynasty in Iraq 334H./945 to 403H./1012, Shaping Institutions for
the Future, Brill, 2003։
55