STUDIES ON THE ORIENTAL SOURCES AND HISTORIOGRAPHY IN ARMENIA (EARLY Ծր․Ամփ․վերջն1 a5

մետրոպոլիտություններ, որոնք իրենց գոյությունը պահպանում են նաև արաբական գերիշխանության ժամանակաշրջանում: Ժ դ. կայսրությունն արաբներից մասամբ ազատում է այս տարածքները, ընդ որում, հետարաբական շրջանում Անտիոքի պատրիարքությանը պատկանող որոշ տարածքներ (օրինակ՝ Արշամաշատը), անցնում են Կոստանդնուպոլսի տիեզերական պատրիարքությանը: Միևնույն ժամանակ, մինչարաբական շրջանում կապադովկյան Կեսարիայի եպիսկոպոսական աթոռ հանդիսացող Կարինը (Թեոդոսուպոլիսը), որը Մեծ Հայքի հնա- գույն նվիրապետական աթոռներից մեկն էր, անցնում է Անտիոքի պատրիարքությանը: Սելջուկյան արշավանքների հետևանքով հայության հոծ զանգվածներ են գաղթում ու հաստատվում Կիլիկիայում, որը հնուց անտի Անտիոքի պատրիարքության վիճակն էր: Կիլիկյան Հայաստանում, այսպիսով, կողք կողքի գոյակցում էին երկու զուգահեռ եկեղեցական նվիրապետություններ՝ Անտիոքի պատ- րիարքության և Հայոց կաթողիկոսության: Նոր ժամանակներում Անտիոքի պատրիարքության վիճակ հանդիսացող Արևմտյան Հայաստանի օրթոդոքս գավառներում, մասնավորապես Չմշկածագի շրջանում տարածվում է մահմե- դականացման գարծընթացը, ինչը մահացու հարված է հասցնում քրիստոնյա համայնքներին, այնպես որ ԺԸ դ. դրությամբ Կարինի մետրոպոլիտությունն իր ենթակայության տակ ուներ Ակնի և Չմշկածագի շրջանի ընդամենը մի քանի գյուղեր, որտեղ բնակ- վում էին հայ հոռոմները: Սակավամարդության պատճառով Թեոդոսուպոլսի մետրոպոլիտությունը լուծարվեց 1901 թ., և վե- րոնշյալ թեմերը հանձնվեցին Ամիդի և Չորրորդ Հայքի մետրո- պոլիտությանը: Մեր օրերում՝ 2014 թ., Անտիոքի պատրիարքությունը Էրզ- րումի տիտղոսակիր առաջնորդ ձեռնադրեց Քայիշ եպս Սա- դեկին, մինչդեռ Ամիդի մետրոպոլիտությունը շարունակում է թափուր թեմ մնալ: 48

STUDIES ON THE ORIENTAL SOURCES AND HISTORIOGRAPHY IN ARMENIA (EARLY Ծր․Ամփ․վերջն1 a5 | Página 48