STUDIES ON THE ORIENTAL SOURCES AND HISTORIOGRAPHY IN ARMENIA (EARLY Ծր․Ամփ․վերջն1 a5

թյամբ Պարսկաստանին վերջնականապես ենթարկելու գործըն- թաց: Խոսրովը հրամայեց ատրուշաններ կառուցել ողջ Պարս- կաստանում, «ամենից առաջ Դվինում»: Հովհան Եփեսացին (Զ դ.) վկայում է, որ «նա (Սուրեն մարզ- պանը) բռնի (ատրուշանի) տեղը նշանակեց, և սկսեցին հիմքը փորել և պատեր կառուցել: Հայերը մեկ մարդու նման հավաք- վեցին և գնացին մարզպանի մոտ, ասացին, որ իրենք քրիստոն- յաներ են և թույլ չեն տա իրենց երկրում կառուցել հեթանոսական տաճար: Սակայն մարզպանը իրականացրեց իր մտադրությունը և Դվինում կառուցեց Սասանյան կրակի տաճար «տուն մոգաց», որը պատճառ դարձավ ապստամբական մի նոր հուժկու ալիքի: Ապստամբությունը ղեկավարում էին Հովհաննես Գաբեղենացի կաթողիկոսն ու Վարդան Մամիկոնյանը (Կարմիր Վարդանը): Ապստամբներին հաջողվեց (ըստ Եփեսացու) ոչ միայն քշել պարսիկներին, այլև սպանել Սուրեն մարզպանին ու մոգերին 572 թ. փետրվարի 2-ին: Լսելով, որ Ատրպատականից զորք է շարժվում դեպի Դվին, կաթողիկոսն ու Վարդան Մամիկոնյանը հեռանում են Կ. Պոլիս, ուր նրանց մեծագույն հարգանքով ընդու- նում է բյուզանդական կայսրը: ե) 1970-ական թվականներին Դվինի հնագիտական արշա- վախումբը ձեռնարկեց պեղումներ Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ եկե- ղեցու հարավային թևում: Պեղումների միջոցին բացվեց հայ աշ- խարհիկ ճարտարապետության եզակի շինություններից մեկը՝ Ե - Զ դդ. պալատական հուշարձանախումբը՝ սյունազարդ սրահով և համապատասխան հարկաբաժիններով, որն ամենայն հավա- նականությամբ ծառայել էր իբրև Աթոռանիստ Հայոց Հայրա- պետների համար: Պեղումները բացահայտեցին, որ պալատը կանգուն է եղել շուրջ մեկ հարյուրամյակ և հրդեհի է մատնվել 572 թ. ապստամբության հետևանքով: Պալատի սյունազարդ դահլիճին արևմուտքից կից բացվեց մի շինություն, որն օրգա- նապես կապվում է պալատի հատակագծային ամբողջության հետ: Շինության կենտրոնում բացվեց քարակերտ հարթակ՝ կող- քին ուղղահայաց դիրքով դրված մոխրով լի խոշոր մի կավանոթ: 41

STUDIES ON THE ORIENTAL SOURCES AND HISTORIOGRAPHY IN ARMENIA (EARLY Ծր․Ամփ․վերջն1 a5 | Page 41