Puppetry in the first centuries A.D. collaborated with Christianity
to show the teachings of the religion. Later on, however, Christianity
gained a general aversion to stage art and puppetry due to its similarity
to witchcraft. Thus, such shows became scarce in theatres. Soon, the
shows were picked up as on-the-road type productions, travelling
from city to city for all to see. In order to refute the belief that it was
witchcraft, puppeteering took on the mechanism of full disclosure to
the audience during shows in that time.
The fact that puppetry was also known to Turkish people for a
long time can be verified in the Dīwān ul-Lughat al-Turk. In this
book, it was mentioned that children could be seen playing with
handmade dolls called “kudhurcuk.” Traditional Turkish puppet
shows are usually performed with two techniques: Wires and hand
puppetry. Traditional hand puppet plays are called “kol korcak” and
wire controlled puppet plays are called “çadır hayal.” Puppeteers
were referred to as “kuklabaz and hayalbaz.” Among the Turks in
Central Asia, Uzbeks have a very rich puppetry tradition. Similarly,
during the Ottoman era, puppetry was quite common and varied as
well. Many sources from that time mention puppetry when talking
about celebrations.
THE FACT THAT PUPPETRY WAS ALSO KNOWN TO TURKISH
PEOPLE FOR A LONG TIME CAN BE VERIFIED IN THE DIWAN
UL-LUGHAT AL-TURK.
Milattan sonra ilk yüzyıllarda, Hristiyanlıkla ilgili öğretileri konu
edinen kukla oyunları oynatılır. Ancak daha sonraları Hristiyanlığın
sahne sanatlarına karşı olması ve şekil olarak büyücülüğe benzemesiyle kukla gösterileri tiyatrolarda yer bulamaz. Daha küçük sahnelerde,
şehirden şehire dolaşarak gösterilere devam edilir. Büyücülük olarak
algılanmasını önlemek için kuklaların ipleri ve mekanizmaları halka
gösterilerek oynanmaya başlanır.
Kuklacılığın Türkler arasında eskiden beri var olduğu Divanu
Lügati’t Türk’te yer alır. Eserde, çocukların oynadığı “kudhurcuk”
isimli yapma bebeklerden bahsedilir. Geleneksel Türk kukla oyunları
çoğunlukla iki teknikle oynanır; ip ile oynatma ve el kuklası. Geleneğimizde el oyunları “kol korçak”, ipli oyunlar “çadır hayal” olarak adlandırılır. Kuklacılar ise kuklabaz, hayalbaz gibi isimlerle anılır. Orta
Asya Türklerinde özellikle Özbeklerde çok zengin bir kukla geleneği
bulunur. Osmanlılar döneminde kuklacılık yaygın ve çeşitlidir. Dönemin şenliklerini anlatan birçok kaynak metin ve minyatürde kuklacılığa rastlanır.
97