Etkinlik
ÖR
NE
Osmanlı Sanatları
K
Bu sayfalarda biraz nostalji yaşamaya,
çevremizdeki eserlerle varlığı an be
an hissettiğimiz sanatların hayatlarına
derin bir yolculuk yapmaya var mısınız?
Hangimiz çeşitli medeniyetlere kucak
açmış Anadolu’nun büyüsüne kapılmadık, onun mirasını hissetmedik ki?
Kelime anlamıyla sanat; bir duygunun,
tasarının veya güzelliğin anlatımında
kullanılan yöntemlerin tamamı veya bu
anlatım sonucunda ortaya çıkan üstün
yaratıcılık olarak tanımlanır. Aslında
sanat; insanoğlunun varlığına anlam
katmasıdır, şu üç günlük dünyada yok
olduktan sonra bile nefes almasıdır,
özeldir, içtendir, bir o kadar da ulaşılmazdır.
Osmanlı döneminde Sanat
Tarihin akışını değiştiren bu büyük imparatorlukta sanata çok önem verilirdi
ve özellikle minyatür, çini, tezhip, hat,
ebru, kaat’ı sanatları o dönemlerde bir
nevi hayatın dallarıydı.
Tİ
Hepimizin kulağına çalınmış, göze
büyük bir zevkle hitap eden: Ebru
Geleneksel Türk sanatlarından ebru,
renklerin suyla yaptığı dansın ustaca
yarattığı ahenktir. Kaynaklar ebrunun
mânası
konusunda
anlaşmazlığa
düşmüşlerdir. Kimi kaynaklar ebrunun
kökeninin Çağatayca “ebre”den geldiğini, kimileri Farsça ‘bulut, bulutumsu’
anlamını taşıyan “ebri”den geldiğini,
kimileri ise “yüz suyu” manasındaki
“ab-ı ru” sözcüğünden geldiğini söylemektedir. Ebru “Damarlı kağıt” ya da
“Nakş-ı Berat (Su nakışı)” olarak da
anılmaktadır.
Bilinen en eski ebru kâğıdı 1554 yılına
aittir. Ancak ebrunun tarihi 15. yüzyıla
dayanır. Hindistan’da ya da Türkmenistan’da ortaya çıktığı ileri sürülmektedir. Osmanlı döneminde en çok
icra edilen sanatlardan biri olsa da 20.
yüzyılda unutulmaya yüz tutmuş; ancak çeşitli çalışmalarla göğsünü gere
gere bugüne kadar gelmiştir.
90
R
Suda erimeyen boyalarla su üzerine serpiştirilip nakışlı kâğıt elde etme sanatı
olan ebruda su, kâğıt, kitre, tekne, fırça,
boya, öd ve bizden yararlanılır. Ancak her kâğıda ebru yapılamaz. Kâğıt,
boyayı iyice emecek güçte olmalıdır.
Ayrıca ebrunun çeşitleri mevcuttur.
Ebru, ciltçilikte, hat yazı levhalarının
etrafında, hat yazılarında, ferman kutularını kaplamada, devlet belgelerinde
ve resmi yazışmalarda belgelerde zemin
olarak kullanılır.
Ebru oldukça hassas bir sanattır. Her
türlü farklılıktan etkilenir. Sıvının
yoğunluğu ve ne kadar kullanıldığından çalışma mekânının sıcaklığına,
nemine kadar birçok unsur ebru sanatına çeşitli şekilde yön verir.
Doğuya özgü bir sanat olan ebru, “batıda” mermer kâğıdı ya da Türk kâğıdı
olarak anılmaktadır.