Profil 2013
Gamze Güven
gamzeguven.94@gmail.com
Çoğu kişinin adını dahi duymadığı Kaat’ı sanatı
Anayurdumuz Orta Asya’dan muhteşem Osmanlı saltanatına, Uzakdoğu’dan Avrupa’ya kanat çırpmış Kaat’ı
sanatını bilenler sayılıdır. Kaat’ı Arapça kesmek, kat
etmek anlamındadır. Kaat’ı sanatını çalışan sanatçılara
oymacılar anlamına gelen Katta ya da Katı’an denir.
Kaat’ı kâğıt ve deri üzerinde ince oyma sanatıdır.
ÖR
Kalemin nuru diye nitelendirilen: Hat sanatı
Hat, Arapça’da çizgi veya satır anlamını taşırken günümüzde
Arapça harflerle yazılan güzel el yazısını ifade etmektedir.
Bu sanata hüsn-ü hat da denmektedir. Hüsn bilindiği üzere
Arapça güzel, güzellik anlamındadır. Ancak hat sanatı kaligrafi ile karıştırılmaktadır. Temelde ikisi de güzel yazı
yazma sanatı olsalar da hat Arap harfleriyle yazılan dini
içerikli eserlerken kaligrafi Latin harfleriyle yazıyı değişik
motiflerle süsleyip farklı şekle getirme sanatıdır.
NE
Kaat’ı’nın zengin bir ebru ve kaliteli kâğıt arşivi en
önemli aracıdır. Çünkü Kaat’ı kâğıtlarda, deri kitap
kaplarında ve kapların içinde, levhalarda, kumaşlarda,
sayfalarda ve sayfa kenarlarında, hadis ve dua kitaplarında, şiir albümlerinde ve mecmualarda görülür.
Bu denli hassas ve kırılgan sanatta başarıyı yakalamak
için sabırlı ve dikkatli olmak şarttır. El emeği göz nuru
olan bu zarif sanatı icra etmek, motif bilgisine hâkim
olmayı gerektirir. Çiçekler, otlar, ağaçlar, vazolar, meyveler, hayvan figürleri, manzara ve ev resimleri yalın
kat ve çok katlı olarak büyük bir titizlikle çalışılır.
KT
Hat sanatında İcazet geleneği vardır. Bilinen en eski icazetname 17.yüzyıla aittir. Kişinin bir üstattan yazının usul
ve kurallarını meşk edip mezun olmasıyla kendi sanatını
icra ederken eserlerinin altına imza koyabilme yetkisini
aldığı belgeye izinname, icazetname ya da icazet adı verilir. Hat sanatında herkes kendi yazısının altına imzasını
koyamaz. Bu işe gönül verenlerin öncelikle yazı eğitimi alması gerekir. Hat sanatının öğrenilmesi; kişinin yeteneği,
anlayışı ve çalışmasına göre 5-6 yıl sürer. Ayrıca bu sanatta
Sülüs, Nesih, Divani gibi çeşitli yazı türleri de vardır. Bu
sebeple hat oldukça emek, sabır, çaba ve en önemlisi devamlılık ister.
İslam dünyasındaki ilk eseri, Heratlı Abdullah Kaatı
vermiştir. Sanatçıya ait eserlerden bazıları Topkapı
Sarayı Müzesinde Fatih albümünde yer almaktadır.
İR
Kaat’ı’nın Osmanlı’ya gelişi 16. yüzyılın başıdır. Kaat’ı
bu dönemde tezhipten sonra en önemli sanat dalı
olmuştur. Öyle ki Kanuni Sultan Süleyman şehzadesi Mehmet için Ali Çelebi tarafından hazırlanan Şah
Nişapuri albümünün içinde Kaat’ı sanatının nefis
bahçe manzarası örnekleri mevcuttur.
Kaat’ı çalışmaları aylar, hatta yıllar sürebilir ve esas
olan sabretmek, sanatın derin okyanusunda bir damla
olabilmek için yılmadan aşkla çalışmaktır. İnanç, sabır
yolunda en önemli destekçidir.
Geçmişi yaşamak, günümüzü renklendirmek ve geleceği şekillendirmek adına yapılan tüm sanatlarımıza kucak açmak son derece mühimdir. Artık sanatın
meşalesi bizlerin elindedir.
Hat sanatıyla uğraşan sanatçılara Hattat adı verilir. Hattatlar kalem, makta, mürekkep, kağıt ve hokkayı kullanılır.
Güzel yazı levhalarda, el yazması kitaplarda, fermanlarda,
diplomalarda, cami duvarlarında, çeşitli yapıların yazıtlarında, mezar taşlarında, mimari öğelerinin üstünde, kutu,
vazo, tabak gibi gündelik eşyalarda da kullanılır. Özellikle
Osmanlı kültürü içinde hat çok ilerlemiştir. Usta-çırak geleneğiyle bu sanat yaşatılmıştır.
91