zaman periyodunda (genellikle >1 yl) ölçüldü ünde kemik mineral içeri i, uzun-süreli
kalsiyum dengesini18.1 • NORMAL KALSİYUM, FOSFOR VE MAGNEZYUM METABOLİZMASI 529
BÖLÜM gösterir.
Şekil 1. Serum kalsiyum dengesinin ayarlanması (32). Serum kalsiyum dengesi, serumdaki iyonize kalsiyumun (Ca, yeşil oklar)
ekil 2: Serum kalsiyum dengesinin ayarlanmas (32).
düzeyi ve paratiroid bezinden paratiroid hormon salgılanımı (PTH, mavi oklar) ile ilişkili hızlı negatif geri-bildirim hormonal yolakSerum kalsiyum dengesi, serumdaki iyonize kalsiyumun (Ca, ye il oklar) düzeyi ve paratiroid bezinden
ları ile ayarlanır. Serum kalsiyumundaki düşme (↓ Ca) paratiroid hücredeki kalsiyum reseptörünü (CaR; yeşil daire) etkisizleştirir
paratiroid hormon salglanm (PTH, mavi oklar) ile ili kili hzl negatif geri-bildirim hormonal yolaklar ile
ve kalsiyum rezorpsiyonunu artırmak ve böbrekte tubuler kalsiyum geri-emilimini artırmak için kemik ve böbrekteki paratiroid
ayarlanr. Serum kalsiyumundaki dü me ( kalsiyumunu geri hücredeki kalsiyum reseptörünü (CaR; yePTH
Ca) paratiroid düzelten (↑Ca) PTH salınımını artırır (↑PTH). il daire)
reseptörünü (PTHR; mavi daire) etkinleştirmek suretiyle serum
etkisizle tirir ve kalsiyumreseptörü (VDR, kırmızı daire) üzerinden etki eden 1,25-dihidroksivitamin Dartrmak için
rezorpsiyonunu artrmak ve böbrekte tubuler kalsiyum geri-emilimini (1,25D;
salgılanmasındaki artma barsakta vitamin-D
kemikte ve böbrekteki paratiroid reseptörünü (PTHR; mavi daire) etkinle tirmek suretiyle serum kalsiyumunu
kırmızı oklar)’nin böbrekten salınımını artırır; bunun sonucunda etkin kalsiyum emilimi ve kemiklerden kalsiyum rezorpsiyonunu
geri düzelten normalizasyonu sağlanır.artrr ( PTH). PTH salglanmasndaki artma barsakta vitamin-D reseptörü
artması ile serum kalsiyumunun ( Ca) PTH salnmn
(VDR, krmz daire) üzerinden etki eden 1,25-dihidroksivitamin D (1,25D; krmz oklar)’nin böbrekten
salnmn artrr; bunun sonucunda etkin kalsiyum emilimi ve kemiklerden kalsiyum rezorpsiyonunu artmas ile
serum kalsiyumunun normalizasyonu sa lanr.
sinin bazolateral zarından klor akışını artırarak distal
tubulden kalsiyum geri-emilimini artırır. İyonize kalsiyumun böbrek tubuler geri-emilimini glukortikoidler,
mineralokortikoidler ve bizzat iyonize kalsiyum baskılarken; PTH ve PTHrP artırır.
Glomerül filtrasyonundaki artma ve/veya böbrek
tubullerinden geri-emilimde azalma kalsiyum, fosfor
ve magnezyumun böbreklerden atılımını artırır. Besinsel alımın artması, hiperkalsemi, hücre dışı sıvının artması, metabolik asidoz ve loop diüretikler (furosemid)
idrarla kalsiyum atımını artırır.
Plazma iyonize kalsiyum düzeyi CaSR ile algılanır (24). CaSR, paratiroid şef hücrelerde, çoğu böbrek
tubul hücrelerinin apikal veya bazolateral zarlarında,
tiroidin parafoliküler C hücre zarında, kıkırdak ve
kemikte, akciğerlerde, böbrek üstü bezlerinde, meme,
barsaklar, deri, lens, plasental sitotrofoblastlar ve sinir
dokusunda bulunmaktadır (24,25). İyonize kalsiyumun CaSR’ne bağlanması ile PTH’un salgılanması ve
kalsiyumun böbrek tubulundan geri-emilimi değiştirilerek bu anyonun düzeyi duyarlı bir şekilde düzenlenir
CaSR, böbrekte en fazla medüller ve kortikal Henle
kulpunun çıkan kalın kolundan bazolateral (plazma)
zarında bulunmakla birlikte, glomerüler hücreler ve
diğer böbrek tubul kısımlarında da bulunur. Peritubuler iyonize kalsiyum ve Mg+2 düzeyleri fazla miktarda
ise filtre olan iyonize kalsiyumun böbrek tubulundan
geri-emilimi baskılanır. CaSR aracılı serum iyonize
kalsiyum düzeyinde artış, tiroidin C hücrelerinden kalsitonin salınımını uyarır.
İyonize kalsiyumun böbrekte CaSR’ne bağlanması
sadece filtre edilen iyonize kalsiyumun trans ͕