Nobel Tıp Kitabevleri | Página 33

n gonaddan testis ve over yönünde farklla mada rol alanekilgösterilmi tir. faktörler ekil 2’de faktörler 2’de BÖLÜM 4.1 • NORMAL CİNSİYET GELİŞİMİ g 81 FOXL2 2 OVER ß- RSPO1 b-Katenin Catenin ß- Catenin XX WNT4 Bipotansiyel Gonad XY SRY SOX9 WT1 GATA 4/ FOG2 DAX1 SOX9 SF1 CBX2/ M33 FGF9 FGF9 PGD2 PGD2 TEST S DAX1 DHH DHH ATRX ATRX TSPYL1 TSPYL1 DMRT1 DMRT1 2.ekil 2. Bipotansiyel gonaddan over ya da testis geli imi srasnda rol alan faktörler Bipotansiyel gonaddan over ya da testis gelişimi sırasında rol alan rol miŞekilsrasnda faktörler. alan yonunu da arttırır (14). SOX9 ekspresyonu, testisin belirlenmesinden kısa süre sonra SRY’nin azalmasına rağmen yüksek düzeyde devam eder. SOX9 artışı için sadece SRY değil SF1 de gereklidir. SRY ve SF1 birlikte “testis spesifik SOX9 arttırıcı çekirdek element”= TESCO bölgesinin ekspresyonunu arttırırlar. SOX9 daha sonra FGF9 ve PGD2 ekspresyonlarını arttırırken WNT4, DAX1, FOXL2 gibi over gelişiminde rol alan genleri baskılar. Testis gelişiminde rol alan FGF9, SOX9 ile pozitif geri bildirim etkileşim içindedir (11). X’e bağlı bir antitestis geni olarak adlandırılan DAX1, her iki gonadın gelişiminde gerekli bir gendir. Ancak gereken dozlar cinsiyete göre değişkendir. DAX1 fazla olduğunda (duplikasyonlarında) SF1’i antagonize eder ve XY bireyde cinsiyet değişimine neden olur. Bu doza duyarlı cinsiyet değişimi (dosage sensitive sex reversal, DSS) olarak adlandırılır (15). Leydig hücreleri testosteron biyosentezinin yanı sıra SF1’i ve testisin karın içinde inişinden sorumlu olan insülin benzeri büyüme faktörü 3 (INSL3)’ü de üretmektedir. Leydig hücre farklılaşmasında Sertoli hücrelerinden salınan FGF9, DHH, PDGFs de etkilidir (4,9). Peritubuler miyoid hücreler, seminifer tubulusların bazal membranı boyunca yer alır. Peritubuler miyoid hücrelerin gonada göçü, SRY ile uyarılır (9). Sertoli hücrelerinin farklılaşması, peritubuler hücrelerin oluşması, Sertoli-peritubuler hücre etkileşimi, ba- zal laminanın bütünlüğünün sağlanmasında Vanin-1, Nexin-1, DHH ve reseptörü Patched2 gibi faktörlere gereksinim vardır (4,16). Tam mekanizması anlaşılmamış olsa da 9. kromozomda yer alan DMRT1 geninin testis farklılaşmasında etkin olduğu bilinmektedir (17). Bipotansiyel gonaddan testis ve over yönünde farklılaşmada rol alan faktörler Şekil 2’de gösterilmiştir. Erkek İç Genital Organların Gelişi