KISIM XII Fetus ve Yenidoğan Bebek
Kısım Çeviri Editörü: Doç. Dr. Serdar Cömert ve Doç. Dr. Yasemin Akın
Bölüm 87
Mortalite ve Morbiditeye Genel Bakış
Wademar A. Carlo
Çeviri: Doç. Dr. Serdar Cömert
Doğum eyleminin gerçekleştiği zaman içerisinde fetus ve yenidoğanlarda mortalite riski çok yüksektir. Perinatal dönem sıklıkla gestasyonun 28. haftasından doğum sonrası 7. güne kadar
geçen dönem olarak tanımlanır. Doğum sonrası 1-28. gün arasındaki dönem neonatal dönemdir ve çok erken (doğum-ilk 24
saat), erken (doğum-7 gün) ve geç (7-28 gün) neonatal dönem
olarak sınıflandırılabilir. Süt çocukluğu dönemi doğum sonrası
ilk yıl olarak tanımlanır.
Bölüm 88
Yenidoğan Bebek (Ayrıca Bkz. Bölüm 7)
Waldemar A. Carlo
Çeviri: Doç. Dr. Serdar Cömert
Anne karnı dışındaki yaşam için gerekli olan pek çok fizyolojik
değişimi tamamlamaya çalışan yenidoğan bebek için neonatal
dönem çok duyarlı bir dönemdir. Yüksek neonatal morbidite ve
mortalite oranları bu dönemde yaşamın kırılganlığını gösterir;
ABD’de 1 yaş içinde oluşan ölümlerin 2/3’ü yenidoğan döneminde meydana gelir. İlk 1 yaştaki ölümlerin yıllık oranı yaşamın herhangi bir dönemindeki ölüm yüzdelerini 70’li yaşlara
kadar yakalayamaz.
Bir bebeğin anne karnındaki yaşamdan anne karnı dışındaki
yaşama geçişi pek çok biyokimyasal ve fizyolojik değişim gerektirir. Yenidoğanın özel problemlerinin çoğu asfiksiye bağlı uyum
bozukluğu, prematüre doğum, hayatı tehdit eden doğumsal anomaliler veya doğum eyleminin olumsuz etkilerine bağlı oluşur.
88.1
Neonatal Pediatride Öykü Alınması
Waldemar A. Carlo
Perinatal öykü aşağıdaki bilgileri içermelidir;
• Demografik ve sosyal bilgiler, sosyoekonomik durum, yaş, ırk
• Daha önce doğan kardeşleri de içerecek şekilde, annenin ve
aile bireylerinin geçmişteki hastalıkları (kardiyopulmoner
hastalıklar, enfeksiyon hastalıkları, genetik hastalıklar, anemi, sarılık, diyabet)
• Annenin önceki doğum ile ilgili sorunları (ölü doğum, prematüre doğum, kan grup uyuşmazlığı)
• Mevcut gebelikte oluşan durumlar (preterm doğum, fetal
değerlendirme, vajinal kanama, kullanılan ilaçlar, akut hastalık, membranların yırtılma zamanı)
• Doğum eylemi (süre, fetal prezentasyon, fetal distres, ateş)
ve doğumun (sezaryen doğum, anestezi veya sedasyon,
forseps kullanımı, Apgar skorları ve canlandırma ihtiyacı)
tanımlanması.
532
88.2
Yenidoğanın Fizik Muayenesi
Waldemar A. Carlo
Normal yenidoğan bebeğin pek çok fiziksel ve davranışsal özellikleri Bölüm 7 ve 584’de bahsedilmiştir.
Yenidoğan bebeğin ilk muayenesi doğum sonrası mümkün
olan en kısa sürede yapılmalıdır. Bebek stabilize olana kadar
vücut sıcaklığı, nabız, solunum hızı, renk, solunum tipi, tonus,
aktivite ve bilinç durumu sık olarak monitorize edilmelidir.
Yüksek riskli doğumlarda bu muayene doğum odasında gerçekleştirilmeli ve doğumsal anomaliler, büyüme ve matürasyon,
ekstrauterin yaşama kardiyopulmoner uyumu etkileyebilecek
patofizyolojik problemlere odaklanılmalıdır. Bebeklerin %3-5
kadarında değişken ağırlıkta doğumsal anomali bulunabilir.
Doğum odasındaki stabil bir dönemden sonra ikinci ve daha ayrıntılı bir muayene ilk 24 saat içinde gerçekleştirilmelidir. Eğer
bebek hastanede 48 saatten fazla bir süre kalırsa, taburcu olmadan 24 saat içinde bir taburculuk muayenesi yapılmalıdır. Sağlıklı bir yenidoğan için bu muayene sırasında anne de bulunmalıdır; önemsiz gibi görünen minör anatomik varyasyonlar aileyi
endişelendirebilir ve aileye açıklama yapılmalıdır. Açıklamalar
dikkatli yapılmalıdır ve aileleri gereksiz yere endişelendirmekten kaçınılmalıdır. Son bir muayene yapılmadan bebekler taburcu edilmemelidir, çünkü bazı anomaliler özellikle kalp üfürümleri erken neonatal dönemde ortaya çıkıp tekrar kaybolabilirler.
Ayrıca yeni ortaya çıkmış bir hastalığın bulguları kaydedilmelidir. Nabız sayısı (normal: 120-160/dk), solunum hızı (normal:
30-60/dk), vücut sıcaklığı, tartı, boy, baş çevresi, görünür veya
palpe edilebilen yapısal anomalilerin büyüklüğü değerlendirilmelidir. Yenidoğan bebek hasta görünüyor veya kalp üfürümü
varsa kan basıncı ölçülmelidir. Ciddi duktus bağımlı doğumsal
kalp hastalıkları taraması için bazı hekimler nabız oksimetresi
kullanmaktadır.
Yenidoğanı muayene etmek sabır, nezaket ve işlemsel kıvraklık gerektirir. Örneğin bebek sessiz ve rahat ise muayenenin
başlangıcında daha rahatsızlık verici uygulamalardan önce karın pal