MIDDLE EAST HISTORY POLITICS CULTURE XIII MIDDLE EAST XIII | Page 254
ջաքի տարածքային ամբողջականության ու քաղաքական ստատուսի
համատեղ ապահովման մասին 40 ։ Այդ պայմանագրի համաձայն սան-
ջաքի անվտանգությունն ապահովելու համար հավասար քանակու-
թյամբ թուքական ու ֆրանսիական զորք պետք է լիներ այնտեղ, ան-
հրաժեշտության դեպքում երկուստեք համաձայնությամբ այդ թիվը
կարող էր ավելանալ։ Այնտեղ նշված էին նաև այն գործողությունները,
որոնք պետք է ձեռք առնվեին սանջաքում նրա վրա Թուրքիայից, Սի-
րիայից կամ ծովից հարձակման դեպքում 41 ։ Հուլիսի 4-ին Անկարայում
ստորագրվեց «ֆրանս-թուրքական բարեկամության դաշինքը»։ Այն իր
մեջ ներառում էր մի քանի դրույթներ, որոնք վերաբերում էին երկրների
միջև լավ հարաբերություններ հաստատելուն և այն քաղաքական ու
տնտեսական միջոցառումներին, որոնք պետք է ձեռք առնվեին ար-
տաքին հարձակման դեպքում 42 ։ Դա հանդիսացավ սանջաքի Թուր-
քիայի միացնելուն ուղղված առաջին քայլը:
Նման պայմաններում «ընտրությունների արդյունքներն» այնպի-
սին եղան, որ Հալք-էվիի ընտրացուցակում «գրանցվեց» ընտրողների
63%-ը 43 : «Թուրք համայնքի» ցուցակում «գրանցվեց»` 35847, ալևի հա-
մայնքում՝ 11319, 5504՝ հայ համայնքում, 1845՝ արաբ համայնքում, 2098՝
հույն-ուղղափառ, այլ համայնքերի ցուցակներում՝ 359 ընտրող: Ընտ-
րությունների երկրորդ փուլի համար ընտրվեցին 358 թուրք, 113 ալևի,
55 հայ, 18 արաբ, 20 հույն–ուղղափառ ընտրողներ: Արդյունքում թուր-
քերը «խորհրդարանում» ստացան 22 տեղ, ալևիները 9 տեղ, հայերը՝ 5,
արաբները՝ 2, ուղղափառ հույները 2 տեղ 44 ։ Սանջաքում «խորհրդա-
րանը» հրավիրվեց 1938 թ. սեպտեմբերի 2-ին «Պատգամավորների»
բոլոր ելույթները թուրքերեն էին, նրանք Հիմնական օրենքի վրա էլ
թուրքերեն երդվեցին: Նրանք իրենց ճառերում «իրենց երախտագի-
տությունն էին հայտնում Թուրքիայի նախագահին և կառավարությանը
սանջաքի անկախությանը հասնելու գործում ցույց տված աջակցության
համար» 45 : Իսկ Սյոքմենն իր առաջին ելույթում հայտարարեց. «Սան-
Տե՛ս Пoцхверия Б., նշվ. աշխ., էջ 167:
Տե՛ս Oran B.., նշվ. աշխ., էջ 188:
42 Տե՛ս Yamaç M., նշվ. աշխ., էջ 38:
43 Տե՛ս Բայրամյան Ա., նշվ. աշխ., էջ 104:
44 Տե՛ս Yamaç M., նշվ. աշխ., էջ 39:
45 Տե՛ս Toynbee A., The Cession to Turkey of the Sanjak of Alexandretta, Survey of
International Affairs-1938, vol. I, London, 1941, p. 488.
40
41
254