MIDDLE EAST HISTORY POLITICS CULTURE XIII MIDDLE EAST XIII | Page 253
ընտրական ցուցակներում գրանցվել չցանկացող ընտրողները: Հարկ է
նշել, որ երկու համաշխարհային պատերազմների միջև եղած ժամա-
նակահատվածում Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության մեջ
Ալեքսանդրեթի սանջաքի խնդիրը լուծելու գործում, քաղաքական ու
դիվանագիտական պայքարից բացի, մշակութային ու քարոզչական
ուղղություններով էլ մեծ ջանքեր գործադրվեցին, որոնք իրականաց-
վում էին «ժողովրդական տների» կողմից։ 1937-1939 թթ․ Ալեքսանդրեթի
սանջաքում գործել են Հալք էվիների երեք թևերը՝ անվտագության,
իրավակական ու քարոզչական 35 ։
Չնայած այս ամենին, ընտրություններում կրկին չստացվեց
թուրքերի համար մեծամասնություն ապահովել: Ազգերի լիգայի ընտ-
րական հանձնաժողովը 1938 թ. հունիսին Լիգայի գլխավոր քարտու-
ղարին հղեց մի հեռագիր, որտեղ ասվում էր, որ ընտրությունները կեղ-
ծելու վտանգ կա, որը սպառնում է ազգաբնակչության ամենամեծ հատ-
վածի դիրքորոշման ազատությանը 36 : Վիճակն այնքան վատացավ, որ
հանձնաժողովը հայտնեց, որ նման պայմանններում ավարտված է
համարում իր առաքելությունը սանջաքում, որ այլևս անելիք չունի
այնտեղ և 1938 թ. հունիսի 19-ին հեռացավ սանջաքից 37 : Ստեղծվեց 3
թուրքից ու 1 ֆրանսիացուց բաղկացած նոր հանձնաժողով: Հուլիսի 22-
ին սկսվեցին նոր «ընտրական գործողություններ», որոնք վերջացան
հուլիսի 31-ին: Հայերն ու արաբները բոյկոտեցին այդ «ընտրություն-
ները» 38 :
1938 թ․ հունիսից Փարիզում և Անկարայում ընթանում էին երկ-
կողմ բանակցություններ 39 ։ Թուրքիայի ռազմական ներկայացուցիչների
հետ բանակցությունների արդյունքում Թուրքիան ու Ֆրանսիան Անկա-
րայում 1938 թ. հուլիսի 3-ին կնքեցին ռազմական պայմանագիր սան-
միջոցառումների։ Նրանց գլխավոր նպատակը թուրքական քարոզչության տա-
րածումն էր ժողովրդի շրջանում։
35 Տե՛ս Payasli V., Hatay Halkevi’nin faaliyetleri ve Hatay Halkevi Dergisi (1939-1951),
Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, S 52, Güz 2013 ,
s. 905-941.
36 Տե՛ս Բայրամյան Ա., նշվ. աշխ., էջ 108-109:
37 Տե՛ս Khadduri M., նշվ. աշխ., էջ 421:
38 Բայրամյան Ա., Հայերի մասնակցությունը 1936-1938 թթ. Ալեքսանդրետի
սանջաքի պաշտպանության պայքարին, էջ 163։
39
Տե՛ս Новичев А., նշվ. աշխ., էջ 190:
253