MIDDLE EAST HISTORY POLITICS CULTURE XIII MIDDLE EAST XIII | Seite 251
դրությունը» և առաջարկեց առաջին և երկրորդ աստիճանի ընտրու-
թյուններն անցկացնել համապատասխանաբար 1938 թ. մարտի 28-ին և
ապրիլի 12-ին։ Ընտրությունները պետք է տեղի ունենային ազգային-
դավանական «համայնքների» համամասնական ներկայացուցչության
սկզբունքով՝ թուրք, ալևի, արաբ, հայ, քուրդ և այլ համայնքների բաժան-
ման հիման վրա 27 ։
Հարկ է նկատել, որ Ազգերի լիգայի խորհրդի կողմից 1937 թ.
Ալեքսանդրեթի հարցին տրված «լուծումը» ըստ էության փոխզիջու-
մային կարգավորում էր, որը ձեռք էր բերվել միջազգային լարված
պայմաններում և ժամանակավորապես պահպանում էր խաղաղու-
թյունը Արևելյան Միջերկրականի շրջանում։ Սակայն այն չի կարելի
համարել սանջաքի հարցի արդարացի ու վերջնական լուծում, քանի որ
այն ավելի շուտ քաղաքական ժամանակավոր կարգավորում էր։ Դրա-
նով, փաստորեն, Սիրիան զրկվում էր երկրի անբաժան մասը հան-
դիսացող մարզի վրա իր գերիշխանությունից 28 ։ Ասել, թե Ֆրանսիան չէր
գիտակցում սանջաքի նշանակությունը, դրա համար նման զիջողական
դիրքորոշում որդեգրեց, այնքան էլ ճիշտ չէ: Այն կարևորում էր սան-
ջաքի ռազմավարական ու տնտեսական նշանակությունը, ինչի ապա-
ցույցն այն մեծ ներդրումներն էին, որ կատարվում էին այնտեղ: Ֆրան-
սիան անզիջում դիրքորոշում ուներ այս հարցում մինչև որ նրա դաշ-
նակից Մեծ Բրիտանիան սկսեց այլ ցուցումներ տալ 29 :
Արաբ հեղինակ Մ. Խադդուրին գրում է, որ Ժնևյան կոմպրոմիսը
խոր զայրույթով ընդունվեց Սիրիայի և արաբական մյուս երկրների
քաղաքական շրջանակների կողմից։ Արաբ ժողովուրդները հաստատ
համոզված էին, որ մանդատային իշխանությունները և նրանց դաշ-
նակիցները սանջաքը ծախել են իրենց սեփական մաշկը փրկելու հա-
մար։ Հենց սանջաքում արաբները ուժեղ դիմադրություն ցույց տվեցին
Ժնևի որոշմանը 30 ։ Թուրքիայում Ազգերի լիգայի այս որոշումն ընդուն-
վեց որպես երկրի դիվանագիտական հաղթանակ, դեպի սանջաքի
անկախությանն ուղղված ևս մեկ քայլ։ Հունվարի 27-ին Մուստաֆա
Քենալ Աթաթուրքը շնորհավորական հեռագիր ուղարկեց վարչապետ
Տե՛ս Khadduri M., նշվ. աշխ., էջ 420:
Տե՛ս նույն տեղում, էջ 79:
29 Տե՛ս Marcus F., նշվ. աշխ., էջ 36:
30 Տե՛ս Khadduri M., նշվ. աշխ., էջ 418:
27
28
251