MIDDLE EAST HISTORY POLITICS CULTURE XIII MIDDLE EAST XIII | Page 205

զենքի մատակարարման դիմաց թուրքական կառավարության պարտ-
քերի վճարմանը: Ստանալով խոշորագույն Գերմանական բանկի կա-
ռավարիչ Գեորգ Սիմենսի աջակցությունը, նա նույնպես միջամտեց
Անատոլիական երկաթգծի կառուցման փոխզիջումներ ստանալու
բազմաթիվ մրցակիցների մրցավազքին: Նոր հավակնորդը թուրքական
կառավարությանն առաջարկեց 150 մլն ֆրանկ պարտքի դիմաց իրեն
տալ ցանկալի փոխզիջումները: Թուրքական կառավարությունը համա-
ձայնեց կնքել պայմանագիր միայն 37.5 մլն ֆրանկի դիմաց (1887 թ.
այդքան էր կազմում թուրքական բյուջեի դեֆիցիտը): Աբդուլ Համիդը
մտավախությամբ ընդունեց անգլո-ֆրանսիական օգնության առա-
ջարկը և չէր ցանկանում կախվածության մեջ հայտնվել Օտտոմանյան
կայսերական բանկից 23 : Բացի այդ, թուրքական կառավարությունը գեր-
մանական ֆինանսական աղբյուրներին տրամադրելով երկաթգծի
կառուցման զիջումները, քաղաքական տեսանկյունից ևս կշահեր, քանի
որ Կրուպպի և Մաուզերի պարտքերի վճարումից հետո էլ Թուրքիան
կապավիներ Գերմանիայի օգնությանը:
Այդպիսով, գերմանական կապիտալը միաժամանակ մի քանի
խնդիրներ էր լուծում. օգուտ էին ստանում պարտքերի դիմաց վճարվող
տոկոսավճարներից, մատակարարվող զենքի վճարումներից և, վերջա-
պես, ձեռք էին բերում երկաթգծի կառուցման չափազանց կարևոր
զիջումներ, որը հիմք հանդիսացավ մի քանի տարի անց Մերձավոր
Արևելքում խոշորագույն՝ Բեռլին-Բաղդադ երկաթգծի կառուցման փոխ-
զիջումներ ստանալու համար: Այդ բոլորը, ընդհանուր առմամբ, նպաս-
տում էին Գերմանիայի քաղաքական ազդեցության մեծացմանը Թուր-
քիայում 24 :
Արդեն 1888 թ. սկսած Թուրքիա զենք մատակարարելու մենա-
շնորհը անցավ Գերմանիային: Հետագա մի քանի տարիների ընթաց-
քում թուրքական բանակը ողողվել էր գերմանական զենքով: Միայն
թուրքական զենքի պատվերների մատակարարման համար Մաուզերի
ընկերությունում օրական պատրաստվում էր 320 հրացան 25 : 1890 թ.
Թուրքիան ստացավ պրուսական 1871 թ. օրինակով պատրաստված
200.000 «Մաուզեր» հրացան: Բայց թուրքական բանակի հրամանա-
տարական կազմը չէր շտապում բանակը վերազինել նոր զենքերով: Դա
Նույն տեղում, էջ 95:
Küntzler K., նշվ. աշխ., էջ 54:
25 Военный сборник, СПБ 1890, № 10, ч. 2, с. 180
23
24
205