իսլամը չէ այն զենքը, որով կարելի է տնտեսական հատվածում գերիշխողներին իրեն ենթարկել 8:
Երիտթուրքերի նոր ձևավորվող ազգայնականությունը, դրա ուղղվածությունը լայնորեն քննարկվում էր երիտթուրքերի Կահիրեի պաշտոնաթերթում(« Թուրքը », Türk): Թերթը գրում էր, որ թուրքական ազգային ինքնության կառուցման հիմքում ընկած է Օսմանյան կայսրությունը ժամանակակից պետության վերածելու անհրաժեշտությունը, որի հիմքում կլինի թուրք ձեռնարկատերը: Թերթը ուրվագծում էր Արևմուտքի կողմից ղեկավարվող հայ շահագործողի և վաշխառուի կերպարը, որը կուտակել է իր կարողությունը թուրքի հաշվին 9: Այն նաև կոչ էր անում բոյկոտել բոլոր հայ առևտրականներին և արհեստավորներին: Ի հայտ է գալիս « ազգային տնտեսության »( millî İktisat) գաղափարը, որը սկզբնական շրջանում նպատակ ուներ հայ և հույն գործարարներին փոխարինել թուրքերով կամ մուսուլմաններով, այնուհետև` ոչնչացնել նրանց 10:
Սակայն Առաջին համաշխարհային պատերազմին նախորդող շրջանում թուրքական բուրժուազիայի տեսակարար կշիռը դեռևս մեծ չէր 11: Վերջինս դեռ նոր էր ասպարեզ իջնում` պայքարի մեջ մտնելով կայսրության քրիստոնյա բուրժուազիայի դեմ, որն օգտագործելով արտասահմանյան կապիտալը « իր ձեռքն էր գցել » տնտեսության հիմնական լծակները 12: 1908 թ. հեղաշրջումից հետո կայսրությունում սկսեցին գործել երիտթուրք գաղափարախոսները, որոնք, հենվելով այդ և գոյություն ունեցող այլ նախադրյալների վրա, ակտիվորեն մուսուլման բնակչությանը գրգռում էին քրիստոնյաների դեմ: Երիտթուրքերի
8
Տե ՛ ս Erik-Jan Zürcher, The Ottoman Empire 1850-1922 – Unavoidable Failure?, էջ 8, http:// www. transanatolie. com / english / turkey / turks / ottomans / ejz31. pdf
9
Kévorkian R., The Armenian Genocide: A Complete History, I. B. Tauris, London- New York, 2011, էջ 25:
10
Kévorkian R., նշվ. աշխ., էջ 25:
11
Օսմանյան կայսրությունում ճշգրիտ վիճակագրություն չկար, բայց առևտրականների ազգային պատկանելության վերաբերյալ որոշակի պատկերացում է տալիս Ստամբուլի, Իզմիրի և Տրապիզոնի առևտրականների ցուցակը: Այն թվագրված է 1911 / 12-ով: Այնտեղ կարելի է հաշվել ընդամենը 70 մուսուլմանական անուններ Կոստանդնուպոլսում( այդ թվում նրանց մեջ կարող էին նաև լինել ոչ թուրքեր ՝ արաբներ, չերքեզներ և այլն), իսկ առաջին կարգի 40 առևտրականների մեջ ՝ ընդամենը երկու թուրքական անուն( Миллер А. Ф., Очерки новейшей истории Турции, М.-Л., 1948, с. 16).
12
Սիմոնյան Հր., նշվ. աշխ., էջ 33: 283