դիվանագիտություն
ՍºìðÆ
պայմանագիրը
մոլորության և իրականության միջև
նյութը՝ Արա Պապ յանի
Կնիքի նմուշը և ինքնահոսը, որոնցով կնքվեց և ստորագրվեց Սևրի պայմանագիրը Ա.Ահարոնյանի նվիրատվական գրությունը Հայաստանի արտգործ նախարարին
Սևրի պայմանագիրը (10 օգ ոստոսի 1920թ.) կարևորագ ույն
փաստաթուղ թ է ողջ Միջին Արևելքի պատմության, ինչպես
նաև ներկայի ու ապագայի համար: Այն անուրանալ իորեն
մեծ դեր ունի հայոց պետականության առջև ծառացած բա
զում խնդիրների լուծման գործում: Չնայած Սևրի պայմա
նագիրը հայ իրականության մեջ ամ ենից շատ վկայակոչվող
վավերագրերից է՝ այսուհանդերձ այն գրեթե չի ենթարկվել
մասնագիտական վերլուծության, և նրա մասին պատկե
րացումներն առավելապես խարսխված են ոչ վաղ անցյալ ի
խորհրդային գաղափարախոսական կեղծարարության վրա:
Խնդրո առարկա պայմանագրի մասին ամ ենից հաճախ հան
դիպող միտքն այն է, որ «Սևրի պայմանագիրն ուժ չունի, քա
նի որ այն չի վավերացվել»: Իհարկե, սա ճիշտ է, բայց ճիշտ է
միայն մի մասով` նրա վավերացման գործընթացը չի ամբող
ջացվել: Սակայն պնդել, որ «այն ուժ չունի», միանգամայն
սխալ է: Նախ` Սևրի պայմանագիրը կնքվել է ոչ թե պարզա
պես «կողմ երի (parties) միջև», այլ «բարձր պայմանավոր վող կողմ երի միջև»: Ոչ մասնագետին սա կարող է ոչինչ չա
սող մանրուք թվալ, սակայն միջազգային իրավունքի առու
մով սա նշանակում է, որ պայմանագրի ստորագրման պա
հին կողմ երն արդեն ունեին պայմանավորվածություններ,
որոնց կատարումը պարտադիր էր կողմ երի համար՝ անկախ
այն բանից՝ պայմանագիրը կմտներ ուժի մեջ, թե ոչ: Սա մի
անշանակորեն ամրագրված է 1969-ին ընդ ունված Պայմա
նագրերի իրավունքի մասին Վիեննայի կոնվենցիայի (հետ
այսու` Կոնվենցիա) հոդված 2(f) կետում. «Պայմանավոր
վող պետություն նշանակում է պետություն, որը համաձայնել
է, որ իր համար պայմանագիրը պարտադիր կլինի` անկախ
այն հանգամանքից՝ պայմանագիրը մտել է ուժի մեջ, թե ոչ»:
Ըստ այդմ՝ նշյալ պայմանագրի բոլոր 433 հոդվածների կա
տարումը պարտադիր է «պայմանավորվող կողմ երի» հա
մար՝ անկախ այն բանից՝ Սևրի պայմանագիրը վավերացվել
և ուժի մեջ մտել է, թե ոչ:
Բնական է, որ մեզ` հայերիս, Սևրի պայմանագրում առա
2 (22) 2013
98