9
„Myśląc o czymś tak potwornym jak Zagłada, niezwykle łatwo jest postawić się w roli ofiary – a taka perspektywa może nawet przynosić swoistą pociechę. Łatwo też doszukiwać się analogii między ówczesnym losem Żydów
a niesprawiedliwością, której sami doświadczyliśmy lub której byliśmy świadkami. Chciałbym jednaj, abyśmy
w czasie, który spędzimy razem, spojrzeli na siebie z perspektywy sprawcy. To zazwyczaj o wiele trudniejsze”.
Takie zadanie już pierwszego dnia postawił przed nami Thorsten Wagner, główny wykładowca programu FASPE. Wraz
z kilkudziesięcioma studentami studiów magisterskich i doktoranckich oraz osobami rozpoczynającymi karierę zawodową w świecie biznesu, projektowania, nowych technologii i prawa wyruszyłem w dwutygodniową podróż studyjną po Niemczech i Polsce. Mieliśmy tam zgłębiać historię Zagłady, dyskutować o moralnych kompromisach i klęsce etycznej przedstawicieli tych zawodów, którzy współtworzyli i realizowali nazistowską politykę, a wreszcie – szukać odniesień do naszych własnych ścieżek zawodowych.
Zrozumieliśmy, że erozja norm etycznych postępowała początkowo stopniowo, by nagle gwałtownie przyspieszyć. Reżim nazistowski, choć przez cały okres swojego istnienia skrajnie rasistowski, po przejęciu władzy wdrażał swoją ideologię etapami.
To, co zaczęło się od sankcji ekonomicznych i wykluczenia społecznego, w ciągu niespełna dekady doprowadziło do masowych mordów. Wizyty w muzeach, miejscach pamięci na terenie dawnych obozów pracy, ośrodków „eutanazji” i obozów zagłady w Niemczech