กฎหมายควรรู้
กฎหมายควรรู้
สิทธิ์ และหากใช้มาครบ ๑๐ ปี ก็จะได้ทางภาระจ�ำยอม โดยอายุความได้( ฎีกาที่ ๖๐๕-๖๐๖ / ๒๕๔๔) แต่ถ้ามี การฟ้องให้เปิดทางภาระจ�ำยอมแล้วมีการท�ำสัญญายอม ความกัน เช่นนี้ข้อพิพาทเรื่องทางภาระจ�ำยอมได้หมดไป แล้ว กลายเป็นการใช้ทางตามสัญญายอมความ จึงไม่อาจ ได้ทางโดยอายุความอีก( ฎีกาที่ ๒๔๖ / ๒๕๕๐)
๕. เมื่อได้ภาระจ�ำยอมแล้วไม่ว่าจะโดยวิธีใด ก็ตาม ผู้นั้นสามารถบังคับให้เจ้าของที่ดินไปจดทะเบียน ภาระจ�ำยอมได้ เพราะถือเป็นการรักษาสิทธิ์ที่กฎหมายให้ อ�ำนาจไว้( ฎีกาที่ ๒๕๒๐ / ๒๕๔๔) และผู้ได้ภาระจ�ำยอม โดยอายุความก็ไม่ต้องจ่ายค่าทดแทนให้แก่เจ้าของที่ดิน( ฎีกาที่ ๔๗๘๑ / ๒๕๓๖) ทั้งหากมีใครมารบกวนการใช้ ทางดังกล่าวก็สามารถฟ้องผู้ที่มารบกวนได้ด้วย( ฎีกา ที่ ๔๔๗ / ๒๕๔๙) แต่ไม่มีสิทธิ์สร้างหลังคาคลุมทาง ภาระจ�ำยอมเพราะไม่ใช่การรักษาภาระจ�ำยอม( ฎีกาที่ ๓๒๑๗-๓๒๑๘ / ๒๕๓๗)
๖. มีข้อตกลงกันให้อีกฝ่ายใช้ทางพิพาทได้ตลอด ไป จึงต้องเป็นไปตามนั้น จะมาปิดทางภายหลังไม่ได้ เมื่อ มีการใช้ทางตลอดมาถึง ๑๐ ปี ย่อมได้ทางภาระจ�ำยอม โดยอายุความ( ฎีกาที่ ๑๔๐๖ / ๒๕๓๘)
๗. แม้ทางพิพาทจะผ่านที่ดินหลายแปลง แต่ เจ้าของที่ดินแต่ละแปลงอาจใช้ทางนานไม่เท่ากัน คนใด ใช้ทางครบ ๑๐ ปี ย่อมได้ทางภาระจ�ำยอมโดยอายุความ ส่วนเจ้าของที่ดินแปลงใดใช้ทางยังไม่ครบ ๑๐ ปี ก็ยังไม่ ได้ทางภาระจ�ำยอม( ฎีกาที่ ๑๗๘๘ / ๒๕๔๑)
๘. ทางภาระจ�ำยอมอาจเกิดขึ้นชั่วคราว ได้ เช่นเฉพาะในช่วงฤดูเก็บเกี่ยว เป็นต้น( ฎีกาที่ ๕๕๙๕ / ๒๕๔๑)
๙. ผู้ได้ทางภาระจ�ำยอมต้องไม่ท�ำให้ที่ดินของเขา มีภาระหนักขึ้น คือ ต้องรู้จักเกรงใจที่เขาอุตสาห์ให้ใช้ที่ เช่น ให้ใช้เป็นทางเข้าออกธรรมดา แต่กลับเอารถบรรทุก ขนดินมาถมที่ของตนตั้งหลายสิบไร่ย่อมท�ำให้เจ้าของที่ เสียหาย เช่นนี้เจ้าของที่สามารถปิดทางไม่ให้รถบรรทุก เข้าได้( ฎีกาที่ ๑๗๒ / ๒๕๔๐) แต่ก็มีเหมือนกันที่ศาลฎีกา
เห็นว่าถ้าท�ำไปเพื่อพัฒนาที่ดินก็ให้ท�ำได้ หากเกิดความ เสียหายอย่างใดก็ให้ชดใช้( ฎีกาที่ ๒๒๔-๒๒๕ / ๒๕๔๐) หรือให้ใช้เป็นทางเดินแต่กลับปักเสาไฟฟ้าด้วยเช่นนี้ท�ำ ไม่ได้( ฎีกาที่ ๒๒๐-๒๒๐๖ / ๒๕๓๖)
๑๐. ภาระจ�ำยอมถูกอาจย้ายไปอยู่ส่วนอื่นของ ที่ดินก็ได้เพื่อประโยชน์ของเจ้าของที่ดิน แต่ถ้าท�ำให้ผู้ใช้ ทางภาระจ�ำยอมเดือดร้อน เช่นนี้ท�ำไม่ได้ตามกฎหมาย( ฎีกาที่ ๑๙๔๙ / ๒๕๓๗)
๑๑. แม้จะเคยได้ทางภาระจ�ำยอม แต่ภายหลัง กลับยอมรับสิทธิในที่ดินของเจ้าของที่ดิน และใช้ทาง โดยได้รับความยินยอมจากเจ้าของที่ดิน เป็นเวลา ๑๐ ปี ถือว่าไม่มีการใช้ทางภาระจ�ำยอม ๑๐ ปี ภาระจ�ำยอม ย่อมหมดไปตามกฎหมาย( ฎีกาที่ ๓๙๔๐ / ๒๕๔๐) และ ถ้าที่ดินของสองฝ่ายเกิดน�้ำกัดเซาะพังทลายไปหมด เช่น นี้ภาระจ�ำยอมก็หมดไปเช่นกันตามกฎหมาย( ฎีกาที่ ๒๐๙๑-๒๐๙๒ / ๒๕๔๒)
๑๒. ถ้าทางภาระจ�ำยอมหมดประโยชน์ไป ภาระจ�ำยอมก็ย่อมสิ้นสุดลงไปด้วย เช่น ที่ดินถูกปล่อย ให้รกร้างว่าเปล่าไม่มีใครท�ำมาหากินย่อมไม่มีความ จ�ำเป็นต้องใช้ทางอีก ภาระจ�ำยอมย่อมหมดไป( ฎีกา ที่ ๖๗๓ / ๒๕๔๖) แต่ถ้ายังมีประโยชน์อยู่แต่ไม่มีการใช้ เช่นนี้ภาระจ�ำยอมยังไม่หมดลง เช่นแม้จะมีทางสาธารณะ ตัดผ่าน แต่ทางภาระจ�ำยอมก็ยังคงอยู่ เป็นต้น( ฎีกาที่ ๕๓๔๑ / ๒๕๓๙)
ภาระจ�ำยอมคงมีข้อควรสังเกตเพียงเท่านี้ ฉบับ ต่อไปผู้เขียนจะได้ตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับทางจ�ำเป็นบ้าง /
62
THE LION
วารสาร เสียง