~„ þ!” öì „ þ – îûy ‹ ˜ #!“ þ ~ öì ¢ • öì › Åîû £ y“ þ • îûœ –!„ þlsþ ö † yþ™öì˜Ð ö † yþ™˜ # ëû“ þy“ þy! sþf „ þ îyˆy! œîû îûöì _«£ z! ŠéœÐ šþœ î! Bþ › éôé! îöìî „ þy˜¨ éôé › Äy!‹ ˜ # éôé † Äy! îûî! Óþéôéç „ þy „% þîûyîû ² Ì ¦ þyöìî ¢ Ÿßþf! î ² Õöìîîû œöìÇþÄ 1902 ¢ yöìœ x˜ % Ÿ # œ˜ ¢!›!“ þ ~ î ‚ 1906 ¢ yöìœ ë %† yhsþîû ˜y ›„ þ”%! Ýþ =® ¢‚† àþöì˜îû ² Ì!“ þÛþyÐ ~£ z ¢‚† àþ˜ =! œöì“ þ ² Ìí ›!” öì „ þ îyˆy! œîû ßþ º öì”! Ÿëûy˜yîû › öì • Ä öë!£ ¨ % ‹ y“ þ # ëû“ þyîyöì” îû xy” œ“ þyîû ² Ì ¦ þyî! Šéœ –!„ þlsþ x!‰ þöìîû ~! ˜öìëû ² ÌÙÀ vþzöìàþ ëyëû ~ î ‚ vþz _ îû’ ‡ öìÝþ ¢› y ‹“ þy! sþf „ þ ¦ þyî˜yëûÐ xþ™îû!” öì „ þ – îyˆy! œîû ö˜Ÿ˜éôé ¦ þyî˜y ë … ˜ îûy ‹÷ ì˜!“ þ „ þ hßþöìîû ² Ì „ þyŸÄ ¢‚† àþöì˜îû îû * þ™! ˜œ –“ þ … ˜ £ z xyîû“ þyîû ¢ öìD öë › ˜!£ ¨ %• öì › Åîû ö „ þy˜ ¢ Á™ „ Åþ îû £ zœ ˜y – ö“ þ ›! ˜!£ ¨ % ‹ y“ þ # ëû“ þyîyöì” îûç ¢ Á™ „ Åþ îû £ zœ ˜yÐ ~ ² Ì ¢ öìD xÇþëû „% þ › yîû”_=® S1920V! œöì …! Šéö윘 – òò ›%¢ œ › yöì˜îûy“ þ … ˜ ¦ þyîûöì“ þ xyîû îûy ‹ y ˜öì £—! îöì” Ÿ # ëûç ˜öì £—“ þy £ yîûyç ¦ þyîû“ þîy ¢# ç £ z ‚ öìîûöì ‹ îû x •# ˜ ² Ì ‹ y – ¢%“ þîûy ‚ îûy ‹÷ ì˜!“ þ „ þ xyöì¨yœ˜ „ þyîû #† öì’ îû“ þy £ y!”† öì „ þ! îöìm ¡ ì „ þ! îûîyîû ö £“% þ ~ î ‚!£ ¨ % éôé ›%¢ œ › yöì˜ ö ¦ þ” öìîy • „ þ! îûîyîû ² Ìöìëûy ‹ ˜! Šéœ ˜yÐ îîû ‚ £ z ¤£ yîûy!£ ¨ % éôé ›%¢ œ › yöì˜ ~„ þ“ þy £ z xy „ þyCy „ þ! îûöì“ þ˜Ðóó 62 ~ îû ¢ îöìíöì „ þ îvþü ² Ì › y’ | ˜! î ‚ Ÿ Ÿ“ þy ·# öì“ þ £ z 1876 ¢ yöìœ ¦ þyîû“ þ ¢¦ þyîû ² Ì!“ þÛþyÐ ~£ z ¢‚ ßþiyîû xy” ŸÅ! Šéœ – 1. ö” öìŸîû › öì • Ä ‹ ˜ ›“ þ † àþöì˜îû ‹ ˜Ä ~„ þ! Ýþ Ÿ!_« Ÿyœ # ¢‚ ßþiy † àþ˜ – 2. ¢ îÅ ‹ ˜öìþ™y!¡ ì“ þ ~„ þ! Ýþ › ye îûy ‹÷ ì˜!“ þ „ þ xyŸyéôéxy „ þyCyîû!¦ þ!_ öì“ þ ¦ þyîûöì“ þîû! î!¦ þ §¬ ¢ Á ±” yëû ç ‹ ˜ †’ öì „ þ ú „ þÄîkþ „ þîûy – 3.!£ ¨ % ç ›%¢ œ › yöì˜îû › öì • Ä îõ % þcþ™)’ Å ¢ Á™öì „ Åþîû vþz §¬ ëû˜ ~ î ‚ ¢ îÅöìŸöì ¡ ì 4.“ þê „ þyœ # ˜ îvþü îvþü †’ éôéxyöì¨yœöì˜îû › öì • Ä ö” öìŸîû ‹ ˜ ¢ y • yîû’ öì „ þ öÝþöì˜ xy˜yÐ 63!„ þlsþ ~£ z ² Ì „ þyŸÄ ¢‚† àþöì˜îû „ þy ‹„ þöì › Åîû • yîûy Ö •% îyˆy! œ ö „ þ˜ – öî! Ÿîû ¦ þy † ¦ þyîû“ þ # ëûîû £ z ˜yþ™ ¢ ¨ä £ œ xyöìî” ˜éôé! ˜öìî” öì˜îû îûy ‹ ˜ #!“ þîû ‹ öì˜ÄÐ † yõþ #!‹ ~ öì ¢”% öìëûîû › öì • Ä ~„ þÝþy ¢›§º ëû ÷“ þ! îû „ þîûö윘Р~„ þ!” öì „ þ!“ þ! ˜ • öì › Åîû ¢ öìD îûy ‹ ˜ #!“ þîû ¢ Á™öì „ Åþîû ßþ º#„, þ!“ þ!” ö윘!„ þlsþ!£‚¢ yöì „ þ îy”!” ö윘 – xþ™îû!” öì „ þ!“ þ! ˜ ~› ˜ ~„ þ! ˜ëû ›“ þy! sþf „ þ“ þyîû xy” öìœ þ™í „ þyÝþö윘 ëy ² Ì „, þ!“ þ †“ þ ¦ þyöìî ‰ þîû › Ð
~ îyîû ö”… y ëy „ þ îûyÜTÉ # ëû ßþ º ëû ‚ öì ¢ î „ þ ¢‚ öì ‡ îû!£ ¨ % ‹ y“ þ # ëû“ þyîyöì” îû vþzqî ö „ þ › ˜ ¦ þyöìî £ œ ~ î ‚“ þyîû ÷ î! ŸÜTÄ =! œ £ z îy!„ þ!„ þÐ vþzöìÍÔ … íyöì „ þ öë ˜ # öì ‰ þîû ~£ z x ‚ Ÿ! Ýþ Christophe Jaffrelot ôé ~ îû Hindu Nationalism- A Readerôé ~ îû ¢ y £ yöìëÄ! œ!…“ þÐ 64 ~… yöì˜ ~„ þÝþy „ þíy vþzöÍÔ … íy „ þy ¦ þyöìœy öë!£ ¨ % ‹ y“ þ # ëû“ þyîyöì” îû vþzayöì˜ vþzþ™! ˜öìî! Ÿ „ þ ú!“ þ £ y!¢„ þöì” îû xî” y˜ £ z ² Ìyí!›„ þÐ ¦ þyîû“ þîöì ¡ ìÅîû £ z!“ þ £ y ¢! œ … öì“ þ!† öìëû ö ‹›¢!› œ £ z ² Ìí › ~£ z £ z!“ þ £ y ¢ öì „ þ!“ þ˜! Ýþ þ™öìîÅ ¦ þy † „ þöìîû˜ éôôé!£ ¨ %– ›%¢ œ › y˜ ç! îÊ! ÝþŸÐ“¤ þyîû ~ î ‚“¤ þyîû ßþ º‹ y“ þ # ëû xyöìîûy xöì˜ „ þ ú!“ þ £ y!¢ öì „ þîû î _« îÄ! Šéœ –!£ ¨ % ~ î ‚ ›%¢ œ › y˜”%! Ýþ ¢ Á™)’ Å!¦ þ §¬ ¢ Á ±” yëû ~ î ‚ þ™ëÅyëûe « öì ›“ þyîûy þ™îûßþ™îû þ™îûßþ™öìîûîû ¢ öìD ¢‚‡¡ ìÅîû“ þÐ îÊyáþ • öì › Åîû ¢‚ ßþñyîû ¢ y • ˜ ¦ þyîû“ þîöì ¡ ìÅîû x˜Äy˜Ä ² Ìöì” öìŸç!‹ Kþy ¢ yîû ¢,! ÜT „ þöìîû! ŠéœÐ ßþ º y ›#” ëûy˜¨ ¢ îûßþ º“ þ #! Šéö윘 îöìÁ º ö ² Ì!¢ öìvþ!ª îû ~„ þ =‹ îûy! Ýþ îÊyáþ’! ë! ˜ ¢§¬ Äy ¢! ˜öìëû! Šéö윘Р1873 ¢ yöìœ!“ þ! ˜ ö „ þŸî ö ¢ öì˜îû ¢ öìD ö”… y „ þîûöì“ þ „ þœ „ þy“ þyëû xyöì ¢ ˜Ð ö „ þŸî ö ¢ ˜“ þ … ˜ ¢ öìî £ z ‚ œÄyuþ öíöì „ þ! šþöìîûöìŠé˜ ~ î ‚ £ z ‚ œÄyuþîy ¢# îû ÷ ˜!“ þ „ þ › yöì˜îû x • ƒþ™“ þ˜
! ˜öìëû ¢› yöìœy ‰ þ˜yëû ›%… îûД ëûy˜¨öì „ þ!“ þ! ˜ öîyGþy˜ öë ¦ þyîû“ þî ¡ Å ì ² Ìë %!_« öì“ þ £ zöìëûyöìîûyöìþ™îû öíöì „ þ „ þ › vþz §¬“ þ £ öì“ þ þ™yöìîû –!„ þlsþ xy • Äy! d „ þ“ þyëû xöì˜ „ þ vþzþ™öìîûД ëûy˜¨ ~£ z î _« öìîÄîû myîûy ² Ì ¦ þy! î“ þ £ ˜ –!„ þlsþ!“ þ! ˜ ö ¢… yöì˜ £ z öíöì › íyöì „ þ˜ ˜yÐ îÊyáþ ¢› y ‹# îûy öîöì” îû ßþ º’ Åë % öì † îû • öì › Åîû îÄy … Äy! ˜öìëû £ z ¢ lsþÜT! Šéö윘 –!„ þlsþ” ëûy˜¨ xyöìîûy „ þöìëû „ þ • yþ™ ~!† öìëû! ˜öì ‹ îû î _« îÄöì „ þ x˜Ä › yey” y˜ „ þöìîû˜Ð!“ þ! ˜ îö윘 – • öì › Åîû ö † ïîûî ö“ þy xyöìŠé £ z –“ þyŠéyvþüyç xyöìŠé ² Ìy ‰ þ # ˜ ¦ þyîûöì“ þîû ¢ y ‚ ßþ ñ,!“ þ „ þ ç ¢ y › y!‹„ þ ›£ cÐ ÷ î!”„ þ ë %† › yöì˜ Ö •% ö ¢ ë % öì † îû x • Äyd ö ‰ þ“ þ˜y ˜ëû – ÷ î!”„ þ ë %† › yö옓 þyîû x!• îy ¢#–“¤ þyöì” îû ¢‚ ßþ, ñ!“ þ ç îy ¢¦) þ!› çÐ öîöì” îû xyëÅîûy £ ö윘 ² Ìy ‰ þ # ˜ ¦ þyîûöì“ þîû xy!”› x!• îy ¢# S ~… yöì˜ ~„ þÝþy „ þíy › öì˜ îûy … öì“ þ £ öì þyöì” îû ú!“ þ £ y!¢„ þ Kþyöì˜îû ¢#› yîkþ“ þyîû ~„ þÝþy îvþü „ þyîû’ £ œ“ þ … öì˜y › öì £ öìOy” yöìvþüy ç £ îû¯y ¢¦ þÄ“ þyîû xy! îÜñyîû £ ëû! ˜Ð ~£ z xy! îÜñyîû ‡ öìÝþ 1920éôé21 ¢ yöìœVÐ ö” î“ þyîûy“¤ þyöì” îû þ™,! íî # îû ¢ îöìíöì „ þ! ˜ …%¤“ þ ¦ þy ¡ ìy ¢‚ ßþ, ñ“ þ vþzþ™ £ yîû!” öìëûöìŠé˜ – öë ¦ þy ¡ ìy ¢ î ¦ þy ¡ ìyîû ‹ ˜ „ þÐ ~£ z ¢› ëû vþz £ z! œëû › ö ‹ y ª ¢‚ ßþ, ñ“ þöì „ þ £ zöì¨yéôé £ zöìëûyöìîûyþ™ # ëû ¦ þy ¡ ìyöì † yÛþ # îû vþzê ¢!£ öì ¢ öìî!‰ þ!£«“ þ „ þîûyëû” ëûy˜öì¨îû î _« îÄ xyöìîûy ¢%² Ì!“ þ! Ûþ“ þ £ ëûÐ xyëÅ ¢› y ‹ öì „ þ” ëûy˜¨ ¢ y › Äîy”# ¢› y ‹!£ öì ¢ öìî!‰ þ!£«“ þ „ þöìîû˜Ð î’ ÅîÄîßþiy ¢ Á™öì „ Åþ ² ÌÙÀ çàþyëû!“ þ! ˜ îö윘 – î’ ÅîÄîßþiy ö † yvþüyëû î ‚ Ÿ †“ þ! Šéœ ˜y – ~ Ýþy! Šéœ =’!¦ þ!_„ þ ×›! î ¦ þy † Ð ~ îû! e « ëûyŸ # œ“ þy! Šéœ þ™îûßþ™öìîûîû þ™! îûþ™) îû „ þÐ xy!” xyëÅ ¢› yöì ‹ = îû &£ z! ŸÇþyíÅ #! ŸÖöì” îû ² Ìî’“ þy ç öG ¤ þy „ þ x˜ % ëyëû #“ þyöì” îû î’ Å! ˜’ Åëû „ þöìîû!” öì“ þ˜Ð
” ëûy˜öì¨îû ~£ z îÄy … Äyîû šþöìœ! îÊ! ÝþŸŸ!_« xyîû ¦ þyîûöì“ þîû þ™öìÇþ › Dœ ‹ ˜ „ þ îû £ zœ ˜y – öë › ˜Ýþy!„ þ˜y îÊyáþ ¢› y ‹# îûy › öì˜ „ þîûöì“ þ˜Ð ~„ þÝþy ² Ìy ‰ þ # ˜ vþz §¬“ þ“ þîû › yöì˜îû ¢¦ þÄ“ þy ëy x • Äydöì ‰ þ“ þ˜yëû ö“ þy îöìÝþ £ z – ¢ y ‚ ßþ ñ,!“ þ „ þ öÇþöìe ~ î ‚ ¢ y › y!‹„ þ öÇþöìeç ö ¢ îûy – ëyîû ¦ þy ¡ ìy x˜Ä ¢ î ¦ þy ¡ ìyîû vþzê ¢ ßþ º îû * þ™ –“ þyîû › Dœ! îÊ! ÝþŸ!„ þ „ þöìîû „ þîûöì“ þ þ™yöìîûÚ › y˜ % öì ¡ ìîû › öì • Ä ~£ z ö ‰ þ“ þ˜y”,‘ þü ›) œ „ þîûyîû ‹ öì˜Ä îûy › öì › y £ öì˜îû þ™í x˜ %¢ îû’ „ þöìîû” ëûy˜¨ç! îÊ! ÝþöìŸîû ¢›„ þÇþ £ öìëû çàþyîû îy’# ² Ì ‰ þyîû „ þîûöì“ þ íyöì „ þ˜ – ~“ þmyîûy“¤ þyîû vþzöìjŸÄ ¦ þyîû“ þî ¡ Åöì ì „ þ £ zöìëûyöìîûyþ™ îy˜yöì˜y! Šéœ ˜y – vþzöìjŸÄ! Šéœ þ™! Øþöì › îû „ þyöìŠé @ ùÌ £’# ëû £ öìëû çàþyÐ! îÊ! ÝþŸ „ þ“, Åþ „ þ xy £ z˜ „ þöìîû!£ ¨ % îû #!“ þ˜ #!“ þîû î” œ!“ þ! ˜ xþ™Šé¨ „ þîûöì“ þ Öîû & „ þöìîû˜ ~ î ‚ þ™! Øþöì › îû ² ÌŸ ‚¢ y „ þîûy ç!… ÊÞÝþy˜ £ öìëû ëyçëûy öíöì „ þç!“ þ! ˜!£ ¨ % öì” îû! ˜îûhßþ „ þîûöì“ þ Öîû & „ þöìîû˜Ð!£ ¨ % öì” îû!“ þ! ˜ öîyGþyöì“ þ Öîû & „ þöìîû˜ öë þ™! Øþöì › îû öë ¢ î!‹! ˜ ¢ ö” öì … xy ‹“ þyîûy ›%? þ £ öìëû ëyöìFŠé – ö ¢¢ î!‹! ˜ ¢ ² Ìy ‰ þ # ˜ ¦ þyîûöì“ þ £ z! ŠéœÐ x“ þƒþ™îû!… ÊÞÝþy˜ £ öìëû ëyçëûy!£ ¨ % öì” îû! îöìŸ ¡ ì „ þöìîû xFŠ % éêöì” îû!£ ¨ %• öì › Åîû xhsþ ¦% Åþ _« „ þîûöì“ þ!“ þ! ˜ òÖ! kþó ² Ìíyîû ² Ì ‰ þœ˜ „ þöìîû˜ – ë!” ç ~› ˜ ö „ þy˜!„ þŠ % é!£ ¨ % Ÿyöìßþf ö˜ £ zÐ xyþ™y“ þ”, öìÜT ~£ z Ö! kþ xyöì¨yœöì˜îû vþzöìjŸÄ! Šéœ!… ÊÞÝþy˜ £ öìëû ëyçëûy!£ ¨ % öì” îû þ™ ˜îûyëû %!£ ¨ % öì“ þ þ™! îû’“ þ „ þîûy –!„ þlsþ îyhßþöì þyîû ‹#! î“ þyîßþiyëû ~ î ‚“¤ þyîû ›,“% þÄîû þ™öìîûç Ö! kþ xyöì¨yœöì˜îû „ þ › Å # öì” îû ›) œ œÇþÄ! Šéœ ›%¢ œ › y˜ ~ î ‚! Ÿ … Ð 1875 ¢ yö윔 ëûy˜¨ þ™yOyöìîîû ö ¢£ z ² Ìöì” öìŸ òxyëÅ ¢› y ‹ ó ² Ì!“ þÛþy „ þöìîû˜ öë … yöì˜!£ ¨ % îûy! Šéœ ¢‚… Äyœ ‡% Г¤ þyîû ›,“% þÄîû þ™îû xyëÅ ¢› y ‹ þ™yOyöìî £ z î!• Å“ þ £ öì“ þ íyöì „ þ ~ î ‚ „ þyœe « öì › îûy ‹÷ ì˜!“ þ „ þ › yey þ™yëûÐ
„ þyœ •¹! ˜ ö ¢ öì ² WzÁ º îû 2017 ~„ þ! î ‚ Ÿ î ¡ ìÅ“, þ“ þ # ëûô ‰ þ“% þíÅ ¢‚… Äy 75