Güçlü ve güvenilir bir etik bildirim sistemi, yolsuzluk, suistimal ve kurumsal risklerin erken aşamada tespit edilmesini sağlayan etkili bir erken uyarı ve kontrol mekanizmasıdır. Çalışanların konuşabildiği bir ortamda ihlaller büyümeden ortaya çıkar; buna karşılık zayıf ya da güvencesiz sistemlerde etik ihlaller görün- |
Program yalnızca gerçekleşmiş ihlalleri değil; bu düzenlemelerin ihlaline yönelik girişim ve planları da kapsayacak şekilde tasarlanmıştır. |
yaptırım sonucuna yol açan ihbarlarda ihbarcılara, yaptırım tutarının % 10 ila % 30’ u oranında ödül verilebileceği de Hazine Bakanı tarafından ifade edildi. Bu ödül mekanizması; ihbar sisteminin yalnızca etik bir davranış alanı olmaktan çıkararak ekonomik teşvikle desteklenen bir kamu denetim aracına dönüştüğünü gösteriyor. |
|
|
mez hale gelir ve riskler derinleşir. Nitekim uluslararası araştırmalar, büyük ölçekli yolsuzluk vakalarının önemli bir kısmının iç bildirimler sayesinde ortaya çıktığını göstermektedir. Bu nedenle ihbarcının korunması, yalnızca bireysel bir hak meselesi değil; kurumsal sürdürülebilirlik, risk yönetimi ve kamu güveni açısından stratejik bir gereklilik olarak karşımıza çıkmaktadır.
Son yıllarda etik bildirim mekanizmaları, klasik“ etik hat bildirimi” yakla-
|
Bakanlığı’ na bağlı Financial Crimes Enforcement Network(“ FinCEN”)( Mali Suçları Engelleme Ağı), finansal suçlar, kara para aklama ve yaptırım ihlallerine ilişkin ihbarları kabul etmek üzere özel bir web sitesi oluşturulduğunu ve faaliyete geçirildiğini duyurdu. Yapılan açıklamalarda bu sistemin yalnızca bilgi toplamak için değil, aynı zamanda etkin yaptırım süreçlerine katkı sağlamak amacıyla tasarlandığı belirtildi. Aynı zamanda başarılı bir |
FinCEN bünyesinde faaliyet gösteren İhbarcı Ofisi( Office of the Whistleblower), Bankacılık Gizliliği Yasası( BSA) ve kara para ile mücadele yükümlülükleri, ABD’ nin ticari ve ekonomik yaptırım programları ile Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası( IEEPA), Düşmanla Ticaret Yasası( TWEA) ve Başkanlık Uyuşturucu Kaçakçıları Yasası( Kingpin Act) uyarınca çıkarılan düzenlemeler kapsamında ortaya çıkabilecek her türlü olası ihlale |
23 |
şımının ötesine geçerek finansal suçlarla |
|||
mücadele, yaptırım ihlallerinin |
|||
önlenmesi ve kurumsal risk yönetiminin |
|||
merkezine yerleşmiş durumdadır. |
|||
2025 ve 2026 yıllarında hem Avrupa |
|||
Birliği’ nde hem de Amerika Birleşik |
|||
Devletleri’ nde atılan somut adımlar, bu |
|||
alanın artık yalnızca mevzuat düzeyinde |
|||
değil; uygulama, yaptırım ve hatta |
|||
teşvik mekanizmaları boyutunda da |
|||
güçlendiğini göstermektedir. |
|||
Bu noktada son dönemde AB ve ABD’ de |
|||
atılan bazı somut adımlara biraz daha |
|||
yakından bakmak, etik bildirim mekanizmalarının |
|||
hangi yönde evrildiğini |
|||
görmek faydalı olacaktır. Bu çerçevede |
|||
aşağıda söz konusu gelişmeleri birlikte |
|||
kısaca ele alalım. |
|||
• ABD Hazine Bakanlığı’ ndan Finansal Suç İhbarları İçin Yeni Adım: |
|||
13 Şubat 2026 tarihinde ABD Hazine |